Takvaya açılan kapı: Zekât

Yüce Rabbimiz Kur’ân-ı Kerîm’de namaz ile zekâtı çoğu zaman birlikte zikrederek bu iki ibadetin ayrılmazlığını ortaya koymaktadır:
“Namazı kılın, zekâtı verin. Rükû edenlerle birlikte siz de rükû edin.” (Bakara, 2/43)
“Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin. Kendiniz için her ne iyilik yaparsanız, onu Allah katında bulursunuz. Şüphesiz Allah bütün yaptıklarınızı görür.” (Bakara, 2/110)
Zekât, yalnızca mali bir yükümlülük değil; kulluğun, teslimiyetin ve takvanın göstergesidir. Nitekim Rabbimiz, gerçek kulluğun vasıflarını sayarken şöyle buyurur:
“Onlar, Rablerinin rızasına ermek için sabreden, namazı dosdoğru kılan, kendilerine verdiğimiz rızıktan gizli ve açık olarak Allah için harcayan ve kötülüğü iyilikle savan kimselerdir. İşte onlar için dünya yurdunun güzel sonucu vardır.” (Ra’d, 13/22)
Peygamber Efendimiz (sav) ise zekâtı, İslâm’ın beş temel esasından biri olarak bildirmiştir:
“İslâm beş esas üzerine kurulmuştur: Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Resûlü olduğuna şahitlik etmek, namazı dosdoğru kılmak, zekât vermek, Kâbe’yi haccetmek ve Ramazan orucunu tutmak.” (Müslim, Îmân, 21)
Bu hadis, zekâtın bireysel bir tercih değil; dinin temel direklerinden biri olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Zekât: Arınma ve Arındırma
Rabbimiz, Resûlü’ne hitaben şöyle buyurur:
“Onların mallarından sadaka (zekât) al; bununla onları temizler ve arındırırsın. Onlara dua et…” (Tevbe, 9/103)
Zekât, maldaki kiri temizlediği gibi kalbi de arındırır. Cimrilikten, dünya hırsından ve bencillikten kurtarır. Bu yönüyle zekât, sadece fakiri gözetmek değil; zengini de terbiye eden ilahî bir eğitimdir.
Kur’ân, Allah rızası için yapılan infakın bereketini çarpıcı bir benzetmeyle anlatır:
“Mallarını Allah yolunda harcayanların durumu, yedi başak bitiren ve her başakta yüz tane bulunan bir tohum gibidir…” (Bakara, 2/261-265)
Ancak bu ibadetin özü ihlâstır. Yapılan hayrın başa kakılması, gönül incitilmesi, gösterişe dönüşmesi sevabı yok eder. Güzel söz ve bağışlama, arkasından gönül kırılan bir sadakadan daha hayırlıdır.
Takvanın Ölçüsü
Kur’ân, iyiliğin hakikatini şöyle tarif eder:
“Asıl iyilik… Allah’a iman eden, sevdiği maldan yakınlara, yetimlere, yoksullara veren, namaz kılan ve zekât veren kimsenin yaptığıdır… İşte doğru olanlar onlardır. Müttakîler ancak onlardır.” (Bakara, 2/177)
Demek ki zekât, takvanın ayrılmaz bir parçasıdır. Müttakî olmak isteyen kişi, malı ile de Allah’a teslim olmalıdır.
Yine Rabbimiz, kurtuluşa eren müminlerin vasıflarını sayarken:
“Müminler gerçekten kurtuluşa ermiştir… Onlar zekâtı verirler.” (Mü’minûn, 23/1-4) buyurarak zekâtı, Firdevs cennetine götüren yolda bir şart olarak zikretmiştir.
Zekâtı Terk Etmenin Tehlikesi
Kur’ân, zekât vermeyenleri ağır bir şekilde uyarmaktadır:
“Altın ve gümüşü biriktirip de onları Allah yolunda harcamayanlara elem dolu bir azabı müjdele.” (Tevbe, 9/34)
Ayrıca müminlerin velayet bağını tarif eden ayette:
“Sizin dostunuz ancak Allah, Resûlü ve iman edenlerdir; onlar namazı kılar ve zekâtı verirler.” (Maide, 5/55) buyrularak zekâtın, ilahî dostluğun da bir göstergesi olduğu ifade edilmiştir.
Sahabe nesli bu bilinci en güçlü şekilde yaşamıştır. Abdullah b. Mes‘ûd (ra), zekât vermeyenin namazının kabul edilmeyeceğini ifade ederdi. Hz. Ebû Bekir (ra) ise bazı kimselerin zekât vermek istememesi üzerine, zekât ile namazın birbirinden ayrılamayacağını belirtmiş ve bu konuda taviz vermemiştir. Bu duruş, zekâtın İslâm toplumundaki yerini göstermesi bakımından son derece anlamlıdır.
Sonuç
Zekât, zengin için bir kayıp değil; bereketin anahtarıdır. Bir yük değil; nimetin şükrüdür. Sadece malı değil, kalbi de arındırır. Kul ile Rabbi arasında rıza köprüsü kurar.
Zekât ile mal temizlenir, toplum dengelenir, kalp yumuşar ve insan muttakîler arasına katılır. Zekâtla mükellef olduğu hâlde onu vermeyen kimse, takva iddiasında bulunamaz.
Unutmayalım ki takva sadece secdede değil; malın infakında da ortaya çıkar. Müttakî olmak isteyen, malını da Allah yolunda teslim etmeyi bilmelidir.