Adaletin zayıfladığı yerde devlet çöker

Devletleri güçlü kılan yalnızca ordular, ekonomik imkânlar veya gelişmiş teknoloji değildir. Bir devleti ayakta tutan en büyük sütun adalettir. Adalet yıkıldığında, en yüksek surlar bile devleti koruyamaz. Çünkü devletin gerçek temeli taş değil, insanın vicdanında yaşayan güven duygusudur.
Allah-u Teâlâ şöyle buyuruyor: "Şüphesiz Allah adaleti, iyiliği ve yakınlara yardım etmeyi emreder..." (Nahl, 16/90)
Bu ayet yalnızca hâkimlere değil; yöneticilere, idarecilere ve bütün topluma hitap etmektedir. Çünkü adalet, İslam'ın sadece bir ahlak ilkesi değil, aynı zamanda devlet düzeninin temelidir.
Tarih bize gösteriyor ki zulüm üzerine kurulan hiçbir düzen ebedî olmamıştır. Nice imparatorluklar güçlü ordulara sahipti, hazineleri doluydu, sarayları görkemliydi. Fakat adalet terazisi bozulunca, kendi ağırlıkları altında çöktüler. Buna karşılık, hukukunu ve adaletini koruyan toplumlar uzun yıllar ayakta kalmayı başardılar.
İslam âlimlerinin asırlardır dile getirdiği önemli bir hakikat vardır: Allah, adaletin hâkim olduğu toplumlara dünyada sünnetullah gereği istikrar ve imkân verir; zulmün yaygınlaştığı toplumlar ise sonunda çözülmeye başlar. Bu sebeple meşhur bir sözde şöyle denilmiştir: "Allah adil devleti, kâfir de olsa ayakta tutar; zalim devleti ise Müslüman da olsa ayakta tutmaz." Bu söz bir ayet veya hadis değildir; fakat tarih boyunca yaşanan sayısız tecrübenin özeti gibidir.
Bugün dünyanın bazı ülkeleri İslam'ı din olarak benimsememiş olabilir. Allah'ın hükümleriyle hükmetmiyor da olabilirler. Ancak kamu düzeninde, mahkemelerde, kamu hizmetlerinde ve vatandaşın hakkını korumada adaleti sağlamaya çalıştıkları ölçüde güven üretmekte, ekonomik ve sosyal istikrarlarını güçlendirebilmektedirler. Bu durum onların inanç bakımından üstün olduklarını değil; adalet ilkesinin dünya hayatındaki karşılığını göstermektedir.
Diğer tarafta ise adaletin zedelendiği toplumlarda insanlar mahkemeden önce nüfuzu, hukuktan önce gücü konuşmaya başlarsa güven duygusu sarsılır. Hakkını arayan vatandaş yıllarca beklerken, güçlülerin meselelerinin kısa sürede sonuçlandığı yönünde bir kanaat oluşursa, zarar gören yalnızca bireyler olmaz; devlet ile millet arasındaki güven bağı da zayıflar. Adaletin gecikmesi, toplum vicdanında derin yaralar açar.
Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur: "Sizden öncekileri helâk eden şey, içlerinden soylu biri suç işlediğinde onu bırakmaları, zayıf biri suç işlediğinde ise cezalandırmalarıydı." Bu hadis, hukukta çifte standardın yalnız bireyleri değil, medeniyetleri de çöküşe götürdüğünü haber vermektedir.
Bugün bize düşen görev; adaleti yalnız mahkeme salonlarında değil, ailede, okulda, ticarette ve devlet yönetiminde hâkim kılmaktır. Çünkü adalet, sadece bir hukuk kavramı değil; Allah'ın yeryüzünde kullarından istediği en büyük emanetlerden biridir. Devletler silahla korunabilir; fakat ancak adaletle yaşatılabilir. Gücün gerçek kaynağı korku değil, haktır. Hakkın gözetildiği yerde güven doğar; güvenin olduğu yerde ise millet devletiyle omuz omuza yürür. İşte kalıcı medeniyetlerin sırrı da budur.