Zulmün Zirvesinde Üç Sembol: Firavun, Haman ve Karun

Firavun, eski Mısır krallarının genel unvanıdır. Kur’an-ı Kerim’de Hz. Musa’nın karşısında yer alan Firavun, Haman ve Karun, yalnızca tarihi şahsiyetler değil; aynı zamanda zulmün farklı veçhelerini temsil eden birer sembol olarak anlatılır. Yüce Allah, bu şahsiyetlerin sergilediği zorbalıkları aktarırken, müminleri ve idarecileri onlar gibi olmamaları konusunda açıkça uyarmaktadır.
Tarihin Tekerrür Eden Zulmü
Tarihin her döneminde Firavunlar, Hamanlar ve Karunlar var olmuştur. Şahsi ihtiraslarını gerçekleştirmek adına her yolu mubah gören ve kendilerine tabi olan insanları köleleştiren bu zihniyetin hakimiyeti, hiçbir zaman uzun ömürlü olmamıştır. Büyük devlet adamı Nizamülmülk, meşhur eseri Siyasetname’nin girişinde şu tarihi tespiti yapar:
“Küfür ile abad olunur, zulüm ile abad olunmaz.”
Bu hakikati görmek için çok uzak tarihlere gitmeye gerek yoktur; yakın geçmişte Sovyetler Birliği’nin yaşadığı çöküş süreci bu durumun en somut örneklerinden biridir.
Üç Karakterin Temsil Ettiği Güçler
Hz. Musa ile mücadelesi anlatılan Mısır kralı Firavun, insanlık tarihinin en büyük zalimlerinden biri olarak tasvir edilir. Kur’an’da 74 yerde zikredilen Firavun; büyüklük taslayan, ilahlık iddia edecek kadar kibir batağına saplanan ve halkını ezerek zayıfları küçümseyen bir karakterdir.
“Bu üç isim, nefsin arzularına düşkünlük noktasında birleşseler de zulmü farklı alanlarda sergilerler:
• Firavun: Siyasi otoriteyi, mutlak hakimiyeti ve ilahlık iddiasındaki zalim idareciyi temsil eder.
• Haman: Zalim beyni, bilgiyi ve dini bir maske olarak kullanan (başrahip) kirli bürokrasiyi temsil eder.
• Karun: Sorumsuz zenginliği, kibri ve zulmü finanse eden “kara sermayeyi” temsil eder.”
Ömer Faruk Harman’ın İslam Ansiklopedisi’nde belirttiği üzere; çeşitli ayetlerin, Firavun’u fert olarak ele almaktan çok onu erkanıyla birlikte zikretmesi dikkat çekicidir. Birçok ayette Firavun’un ailesi (âl-i Fir‘avn), avenesi (mele’), kavmi ve askerleriyle (cünûd) birlikte anılması onun tek bir kişi olmaktan ziyade bir sembol olarak takdim edildiğini göstermektedir. Hz. Musa hak, adalet ve sağduyuyu temsil eden nübüvvet zincirinin bir halkasıyken; Firavun ve avenesi bu değerlerin karşısında yer alan yıkıcı bir zihniyeti temsil eder.
İlahi Adalet ve Kaçınılmaz Son
Saltanatına bir İsrailoğulu çocuğunun son vereceğini rüyasında gören Firavun, yeni doğan erkek çocuklarını öldürterek tedbir almaya çalışmıştır. Ancak ilahi takdir tecelli etmiş; kendi sonunu getirecek olan Hz. Musa’yı bizzat kendi sarayında büyütmüştür.
Zulmün zirvesindeki bu üçlü, ellerindeki tüm askeri ve mali güce rağmen akıbetlerini değiştirememiştir. Firavun, denizde boğulurken “İman ettim” dese de bu tövbe kabul edilmemiştir. Rabbimiz bu hazin sonu şöyle bildirir:
“Nihayet boğulmak üzere iken: ‘İsrailoğulları’nın iman ettiğinden başka hiçbir ilah olmadığına inandım. Ben de müslümanlardanım’ dedi. Şimdi mi?! Oysa daha önce isyan etmiş ve bozgunculardan olmuştun.” (Yunus, 90-91)
Sonuç
Kur’an-ı Kerim, zalimlerin sonunu açık bir ders olarak sunar:
“Biz de onu ve askerlerini yakaladık ve onları denize attık. Zalimlerin sonunun nasıl olduğuna bak!” (Kasas, 40)
“Sizden kim de zulüm ve haksızlık ederse ona büyük bir azap tattırırız.” (Furkan 19)
Unutulmamalıdır ki: Zulüm ile abad olanın sonu berbad olur.