Lütfi Ayhan

Batı zulmünü maddi parıltısı ile örtüyor

Lütfi Ayhan

Bir önceki yazımda Batının gerçekleri nasıl saptırdığını yazmış, günümüz batısının zulmünde kökenlerinin rolünden biraz bahsetmiştim. Bu yazımda bu köklere biraz daha yakından bakalım.
Bunun için Batının medeniyet kodlarının temeli olan Antik Yunan ve Roma'ya gitmek gerekir. Bu iki medeniyetin insana, ahlaka, dünyaya bakışı bize çok yardımcı olacak.

Güç Bilim İlerleme Ve Ahlak

İnsanlık tarihi, ilerleme kavramını ekseriyetle maddi güç, teknolojik üstünlük, askeri deha ve ekonomik refah üzerinden tanımlama eğilimindedir. Bu indirgemeci tarih okumasının en net biçimde somutlaştığı yer, modern Batı medeniyetinin kurucu unsuru olarak kabul edilen Antik Yunan ve biraz da Roma'dır.

Sokrates in diyalektik yöntemi, Aristoteles in mantık örgüsü, Akropolis in mimari ihtişamı ve Atina'nın erken dönem demokrasi denemeleri, Roma'nın hukuku yüzyıllar boyunca insanlığın ulaştığı en yüksek zirveler olarak selamlanmıştır. Ancak hem kadim Yunan Dünyası, hem Roma, hem de bunların sadık varisi olan modern Batı medeniyeti, insanlık tarihinin en büyük illüzyonunu ve trajik bir çelişkisini bünyesinde barındırır: Bilimde, ekonomide ve askeriyede ileri olmak, ahlakta da ileri olmak anlamına gelmez. Maddi güç ile ahlaki olgunluk arasındaki bu derin yarılma, dün Atina sokaklarında, Roma arenalarında kurumsallaşmış bir çürüme olarak yaşanırken, bugün modern Batı nın küresel nizamında varlığını sürdürmektedir.

Antik Yunan'ın Entelektüel Zirvesi ve Ahlaki Sapkınlığı

Antik Yunan, aklın ve rasyonalizmin merkezi olarak yüceltilirken, toplumsal yapısının harcı bugünün ahlak algısıyla tamamen sapkınlık ve insanlık dışı olarak nitelendirilecek pratiklerle karılmıştır. Bugünün Batı dünyası, Yunan ın geometrisini ve felsefesini miras alırken, bu sistemin üzerine oturduğu ahlaki yozlaşmayı uzun süre entelektüel bir körlükle geçiştirmiştir.
Bu yozlaşmanın en somut örneği, o dönemin seçkin tabakası tarafından bir erdem ve eğitim modeli olarak sunulan pederasti (çocuk istismarı) kurumudur. ( teferruatını yazmıyorum) Benzer şekilde, felsefenin altın çağını yaşadığı Atina, nüfusunun çoğunluğunu insan yerine konmayan, cinsel ve fiziksel birer nesne olarak görülen kölelerin oluşturduğu bir kast sistemidir. Aristoteles in bazı insanların doğuştan köle olduğunu rasyonalize etmesi, aklın ahlaki bir vahşeti meşrulaştırmak için nasıl bir silaha dönüştürülebileceğinin en net kanıtıdır.

Kadınların toplumsal hayattan tamamen silindiği, mülk ahlakıyla eşdeğer görüldüğü bu sistem; bilimsel ve sanatsal olarak ne kadar ileri olursa olsun, etik açıdan tam bir çürümenin resmidir.
Maddi İlerleme Ahlaki Üstünlük Getirmez

Bu köklerin modern Batıya mirasını bugün dünya yaşamaya devam ediyor.
Antik Yunan ın bu ahlaki mirası, modern Batı medeniyetinin genetik kodlarına genleşerek aktarılmıştır. Aydınlanma Döneminden itibaren Batı, Yunan'ın rasyonalizmini alırken, onun seçkinlerin özgürlüğü ve diğerlerinin esareti ilkesini de küresel ölçekte kopyalamıştır. Teknolojik, askeri ve ekonomik olarak dünyaya hükmeden modern Batı, bu maddi üstünlüğünü ahlaki bir rehberlikle değil, tıpkı hayranı olduğu Yunan filozofları gibi, kendi dışındakiler
ötekileştirerek yürütmüştür. Bu konuda Roma da kendi dışındakileri ' barbar' olarak nitelendirerek aynı kervana katılmıştır.

Batı nın sömürgecilik tarihi, köle ticareti, coğrafi keşifler adı altında yerli halkların soykırıma uğratılması ve endüstriyel devrimin getirdiği acımasız emek sömürüsü, maddi ilerlemenin ahlaki bir çöküşle at başı gidebileceğinin en somut tarihsel kanıtlarıdır. Buharlı makineyi icat etmek, kıtalararası telgraf hatları döşemek veya güçlü donanmalara sahip olmak; sömürülen topraklardaki milyonlarca insanın canını, namusunu ve özgürlüğünü gasp etmenin ahlaki ayıbını örtmeye yetmemiştir. Batı dünyası, bilimi ve teknolojiyi insanlığın ortak refahı için değil, küresel tahakkümünü pekiştirmek için bir kaldıraç olarak kullanmıştır.

Günümüz Batı Dünyasındaki Yarılma ve İkiyüzlülük

Bugün 21. yüzyılın dünyasına baktığımızda, aynı Antik Yunan simetrisinin daha sofistike bir biçimde yürürlükte olduğunu görmekteyiz. Karşımızda yapay zekayı geliştiren, kuantum bilgisayarları inşa eden, uzay madenciliğini konuşan ve devasa finansal piyasaları yöneten bir Batı bloku vardır. Ancak aynı Batı, kendi sınırları dışındaki insani dramlar, savaşlar, göçmen krizleri ve küresel adaletsizlikler karşısında tam bir ahlaki felç durumu yaşamaktadır.
Modern dünyada bilimsel manada en ileri laboratuvarlara, ekonomik olarak en güçlü merkez bankalarına ve askeri olarak en öldürücü savunma sanayiine sahip olmak, o medeniyeti ahlaken ileri kılmamaktadır. Aksine, Gazze den Afrika ya, Hiroşimadan İran’a kadar uzanan coğrafyalarda yaşanan insani trajedilere karşı takınılan pragmatik, faydacı ve seçici tutum; Antik Yunan ın köleleri ve çocukları kendi sisteminin dışına iten o karanlık ahlakıyla birebir aynıdır.

Uluslararası hukuk, insan hakları evrensel beyannameleri ve demokrasi söylemleri, güç sahiplerinin kendi refahını korumak için kullandığı kurumsal birer kalkandan ibaret kalmaktadır.
Sonuç
Antik Yunan'dan günümüz Batı dünyasına uzanan tarihsel çizgi, insanlığa çok acı fakat hayati bir ders vermektedir: Akıl, ahlaktan koparıldığında sadece güçlü olanın barbarlığını meşrulaştıran teknik bir alete dönüşür. Bir medeniyetin gelişmişlik seviyesi, sadece ürettiği teknolojinin hızı, ordularının yıkım gücü veya gayri safi yurtiçi hasılasının büyüklüğüyle ölçülemez. Gerçek medeniyet, maddi gücü ahlaki bir sorumlulukla, adaleti evrensel bir vicdanla harmanlayabilen medeniyettir. Batı, köklerindeki Antik Yunan' ın o parıltılı ama ahlaken sapkın aynasına bakıp bugünkü ikiyüzlülüğüyle yüzleşmediği sürece, maddi olarak ne kadar yüksek gökdelenler inşa ederse etsin, insanlığın vicdanında ahlaki bir cüce olarak kalmaya mahkumdur.

Yazarın Diğer Yazıları