Konya’ya ilk tramvay ne zaman geldi ve nasıldı? İşte Konya’nın bilinmeyen tramvay tarihi

Konya, fotoğraf arşivi zengin koleksiyonu ve çeşitliliği ile meraklıların ilgisini çekiyor. Bir asrı aşkın pek çok fotoğrafı ile bilenen Konya, bu fotoğraflarda o dönemin toplumsal yapısını ve insanlarını günümüze taşıyarak, tarihte bir zaman yolculuğu sunuyor.

1928 yılına ait Tarihi Konya Valiliği önünde çekilmiş bu fotoğraf ise görenleri o dönemlere götürerek nostaljik duygular yaşatıyor. Albert Gebrial arşivinden alınan bu fotoğrafta, tarihi Konya Valiliği önünden geçen atlı tramvayların rayları da görenleri şaşırtıyor. Fotoğrafta doğal taş kaplamalı zeminde atlı tramvayın rayları ve onun etrafında halk Valilik önündeki bir olayı gözlemliyor.

Fotoğraftan da anlaşılacağı üzere Konya’nın tramvay tarihi 1928’ler öncesine kadar dayanıyor.

OSMANLI DÖNEMİ KONYA’SINDA TOPLU ULAŞIM ARACI ATLI TRAMVAY

1896 yılında Konya’ya tren seferlerinin başlaması üzerine İstasyon civarında sosyal ve ekonomik hayat hızla gelişti. Şehrin bu yeni cazibe merkezine kayan nüfus ile Konya’ya trenle gelip giden yolcuları şehir ve istasyon arasında taşımak için yeni yol ve ulaşım vasıtalarına ihtiyaç duyuldu. O yıllarda İstanbul, İzmir gibi büyük Osmanlı şehirlerinde toplu ulaşımda atlı tramvaylardan faydalanılıyordu. Konya için de en uygunu buydu. Konya’ya önemli hizmetlerde bulunan Vali Avlonyalı Ferit Paşa, o sırada Selanik’te seferden kaldırılan atlı tramvayları Konya’ya kazandırmak için girişimlere başladı. Neticede demir raylar döşenip Selanik’ten vagonlar getirildi. 1906 yılında kuruluşu gerçekleştirilen bir özel şirket tarafından işletilen atlı tramvaylar seferlere başladı.

Konya’nın atlı tramvayları, demir hat üzerinde, belli semtlerden geçip, Türbe Önü ile tren istasyonu arasında yolcu taşımaya başladı. Türbe Önü’nde, Mevlâna Dergâhı’nın kuzeyindeki mahallede yer alan Âmil Çelebi Konağı’nın önünden hareket ediyor, Aziziye Camii’ne doğru uzanan Türbe Caddesi’nden, İstanbul Caddesi’ne çıkıyordu. Bugünkü Fatih Çarşısı’nın yerinde bulunan Terkenli’nin Hanı’nın önünden batıya doğru kıvrılarak, Kayalı Park’ın ve Mahkeme Hamamı’nın yakınından, daha sonra Tramvay Caddesi adını alacak olan güzergâhla Alâeddin Tepesi’ne doğru ilerlerdi. Şimdi İş Bankası şubesinin bulunduğu yerdeki, Yusuf Şar’ın Konağı diye anılan köşkün önünden sola saparak, şimdiki Rampalı Çarşı’nın oradan Araboğlu Makası’na doğru yoluna devam ederdi. Saint Pavlos Kilisesi’nin Doktor Dodd’ın Amerikan Hastanesi’nin önünden, Araboğlu Kosti’nin Konağı’na varırdı. Tramvay, bu konağın önündeki makasta değişim yaptığı için bu makasa, Araboğlu Makası denilmiş ve semt, bu şekilde anılagelmiştir.

Tramvay, 1925 yılına kadar seferlerine devam etti. Aradan geçen zaman içerisinde sayısı artan motorlu araçların tercih edilmesi üzerine hayli müşteri kaybetti. O kadar ki, şirket, masraflarını karşılayamaz, atları yeterince besleyemez duruma geldi. Yolda kalan tramvaydaki yerli, yabancı yolcularının, karda, çamurda inerek vagona omuz vermeleri de hayli alay konusu olunca, belediye encümeni aldığı bir kararla, tramvayları seferden kaldırdı. Seferlerin kaldırılmasına karşın atlı tramvayların rayları şehir zemininde birkaç senede daha kalmıştı.