Konya mezarlıklarındaki gizemli taşların sırrı nedir?

Farklı dönemlere ait olan Mezar taşları milletimizin geçmişle kurduğu köprünün en önemli ayaklarından biri olmayı sürdürüyor. Konya’da günümüzde yaklaşık 60 civarında mezarlık bulunuyor ve mezarların çoğun da tarihin yatmakta olduğu bir gerçek. Bu mezar taşlarının genelde sade olduğu görülmekte. En süslü mezar taşları Musalla Mezarlığı ve Üçler Mezarlığı gibi büyük mezarlıklarda karşımıza çıkmakta. Özellikle Musalla ve Üçler Mezarlığı’nda bulunan kimi mezar taşları ise devasa büyüklükte ve genişlikte ancak üzerinde yazı, süsleme ya da buna benzer dönemsel özellikler bulunmadığından bu mezar taşları gizemliliğini korumaya devam ediyor. Konuyla ilgili olarak Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Hacer Kara, gazetemize özel açıklamalarda bulundu. Öğretim Üyesi Dr. Hacer Kara, “Mezar taşları bir bölgedeki hâkimiyetin imzası niteliğini taşır ve Türk milli kültürünü en iyi yansıtan eserler arasında sayılabilir. İlimizdeki mevcut mezarlıklarda bulunan mezar taşlarının tarihi 250-300 yılı geçmemektedir” dedi.

“MEZAR TAŞLARI BİR BÖLGEDEKİ HÂKİMİYETİN İMZASIDIR”

Mezarlıkların ve mezar taşlarının geçmiş ile günümüz arasında tarihsel, kültürel ve sanatsal bir köprü kurduğunu ifade eden, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Hacer Kara, ‘Her nefis ölümü tadacaktır. Sonra bize döndürüleceksiniz.’ ayeti kerimesi bizlere dünyadaki hayatın bir sonu olduğunu gösteriyor. Aslında insanın dünyadaki varlığı ebedi olmamakla birlikte yine de kendini ebedileştirmek ister mezar taşlarıyla. Bunun sonucunda da farklı dönemlere ait farklı biçimlerde mezar taşlarıyla karşılaşırız. Mezarlıklar ve mezar taşları geçmişle günümüz arasında tarihsel, kültürel ve sanatsal bir köprüdür. Aynı zamanda mezar taşları bir bölgedeki hâkimiyetin imzası niteliğini taşıyan ve Türk milli kültürünü en iyi yansıtan eserler arasında sayılabilir. Dil ve edebiyatın gelişimini izlemek açısından da mezar taşları oldukça önemlidir. Türkler tarih boyunca inançlarıyla bağlantılı olarak farklı ölü gömme biçimlerini benimsemiş. İslâm dininin kabulünden sonra ise ölülerini toprağa gömmüşlerdir. En erken Türk mezarları olarak MÖ. 3. yüzyıla tarihlenen Hun kurganları karşımıza çıkmış, günümüze kadar yüzyıllardır devam eden mezar taşı dikme geleneği ise Göktürkler döneminde “balbal” adı verilen mezar taşlarıyla ortaya çıkmıştır. Uygurlar döneminde Budizm’e inanların ölülerini yaktığı, bir kesimin ise ölülerini toprağa gömüp, başına ‘bengütaş’ adı verilen yazılı bir taş diktikleri biliniyordu. 10. yüzyıldan itibaren İslâmiyet’i kabul eden Karahanlılar ve sonrasında Gazneliler ile B. Selçuklularda da mezar taşı dikme geleneği devam ettirmişlerdir. Daha sonra bu gelenek Anadolu’da Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı döneminde de aynı şekilde sürmüştür” diye konuştu.