Ulupınar Gözlemevi modernizasyon projesiyle uzay bilimlerine katkı sunacak

İl merkezine 10 kilometre uzaklıktaki Radar Tepesi’nin güney yamacında, Ulupınar köyü yakınlarında bulunan gözlemevi, 410 metre rakımda yer alıyor.

Merkezde plazma fiziği, kozmoloji, genel görelilik, matematiksel fizik, etkileşen çift yıldızlar, güneş fiziği, X-ışını çift yıldızları ve gama ışını patlamaları gibi alanlarda bilimsel çalışmalar yürütülüyor.

Bilimsel amaçlarla kullanılan 122, 60, 40 ve 30 santimetre çaplarında 4 teleskobun yanı sıra gökyüzü meraklıları için 20 ve 10 santimetrelik 2 teleskop ve 1 meteoroloji istasyonu bulunan merkezde, asteroitler, meteorlar, ötegezegenler, tayf analizi, yüksek enerji astrofiziği, manyetohidrodinamik (elektriksel olarak iletken sıvıların manyetik alanlarla etkileşiminin dinamiklerini inceleyen fizik alanı) ve plazma fiziği konularında araştırmalar gerçekleştiriliyor.

Gözlemevinde ayrıca yeni yıldız keşifleri, Güneş ve Ay tutulmalarının izlenmesine yönelik etkinlikler düzenlenirken, Astronomi Yaz Bilim Kampı kapsamında topluma yönelik bilimsel faaliyetler yapılıyor.

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının 50 milyon liralık desteğiyle yürütülen modernizasyon projesinin 2027 sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.

“Türkiye’nin sayılı gözlemevlerinden biri”
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Rektörü Prof. Dr. Cüneyt Erenoğlu, AA muhabirine, Türkiye’de 10 üniversitede gözlemevi bulunduğunu, bunlar arasında Ulupınar Gözlemevi’nin önemli bir yere sahip olduğunu söyledi.

Gözlemevinin 2001 yılında Devlet Planlama Teşkilatı desteğiyle kurulduğunu belirten Erenoğlu, “Türkiye’nin sayılı büyük çaplı teleskopları burada yer alıyor. Öğrencilerimiz için önemli bir uygulama alanı olmasının yanı sıra akademisyenlerimizin araştırma ve geliştirme faaliyetleri burada yürütülüyor.” dedi.

Erenoğlu, gözlemevinin sürekli yatırım ve teknolojik yenileme gerektiren bir birim olduğuna dikkati çekerek, yaklaşık 1,5 yıl önce İstanbul Üniversitesi ile modernizasyon projesi hazırladıklarını, projenin Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığınca desteklenmeye değer görüldüğünü ifade etti.

İhalelerin 2025 sonunda tamamlandığını dile getiren Erenoğlu, “Çalışmalar hızlı bir şekilde başladı. Altyapı desteği gerektiren cihazlarımızın yazılımları güncelleniyor, teleskopların bulunduğu binalar yenileniyor. Almanya’dan üst düzey bir firmayla AR-GE desteği alarak yazılımlarımızı güncelliyoruz.” diye konuştu.

“Teknolojik gelişmelere ayak uydurmak zorundayız”
ÇOMÜ Astrofizik Araştırma Merkezi ve Ulupınar Gözlemevi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Yasemin Kaçar Canaydın ise gözlemevinin bünyesinde bulunan 122 santimetre çaplı “T122” teleskobunun Türkiye’nin en büyük teleskoplarından biri olduğunu belirtti.

Projenin temel hedefinin araştırma altyapısını güçlendirmek ve uzay bilimleri alanındaki yetkinliği artırmak olduğunu vurgulayan Canaydın, gözlemevinin bulunduğu bölgede 2 yıl önce yaşanan yangının ardından bakım ve onarım çalışmalarına öncelik verdiklerini söyledi.

Yasemin Kaçar Canaydın, “Isı ve sıvı yalıtımı, izolasyon, elektrik altyapısında yangın öncesi ve sonrasında oluşan arızalar gideriliyor. Mevcut sistemler ve teleskoplarda kullanılan yazılım, kamera ve filtre gibi donanımlar güncelleniyor. Teknolojik gelişmelere ayak uydurmak zorundayız.” ifadelerini kullandı.

Canaydın, modernizasyonun tamamlanmasıyla Ulupınar Gözlemevi’nde bilimsel çalışmaların daha modern ve güncel teknolojik altyapıyla sürdürüleceğini sözlerini ekledi.