4. Selçuk Hukuk Kongresi gerçekleştirildi

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Konferans Salonu’nda düzenlenen programa Selçuk Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet Ak, Dekan Prof. Dr. Berrin Akbulut, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Kongrenin ilk günü Selçuk Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet Ak’ın açılış konuşmasıyla başladı. Hukuk mektebinin Türkiye’de ikinci kurulan kurum olduğunu vurgulayan Ak, Selçuk Üniversitesinin hem tarihi hem de akademik açıdan önemli bir kurum olduğunun altını çizdi.

Kongrenin içeriğine de değinen Ak, “Her kurumdan temsilcilerin bulunduğu, teorisyenlerle uygulayıcıların bir araya geldiği zengin bir program görüyoruz. Bu yapısıyla kongrenin oldukça nitelikli olduğunu söyleyebilirim” dedi.

Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Berrin Akbulut, ilk oturumun başkanlığını yaparak kongrenin kapsamı hakkında bilgi verdi. Teknolojide yaşanan gelişmelerin, küreselleşme ile sosyal ve ekonomik ilişkileri derinden etkilediğini belirten Akbulut, bunun insan hayatı kadar hukuku da önemli ölçüde dönüştürdüğünü vurguladı. Klasik yöntemlerin zamanla yetersiz kaldığının görüldüğünü ifade eden Akbulut, “Farklı nedenlerin yanı sıra özellikle alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri bu ihtiyaçtan doğmuştur. Özel hukukta, borçlu–alacaklı ilişkisinde ya da ceza hukukunda failin karşılaştığı süreçlerde toplumu rahatlatacak yeni çözüm arayışları ortaya çıkmıştır” diye konuştu.

Kongrenin ilk oturumunda konuşan Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Musa Aygül, “Tahkim Sözleşmesi” başlıklı sunumunda tahkimin günümüz hukuk sistemindeki önemine dikkat çekti. Hızla gelişen teknoloji çağında uyuşmazlıkların uzun yıllar süren yargı süreçleriyle çözülemeyeceğini vurgulayan Aygül, “Artık hız çağı. Üç-beş yıl süren davaların sonunda verilen kararlar, taraflar açısından anlamını yitirebiliyor. Bu nedenle daha hızlı ve adil çözümlere ihtiyaç duyuyoruz. Tahkim bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir; fakat aynı zamanda bir yargılama faaliyetidir. Hakemler yargılama yapar ve verdikleri karar, maddi anlamda kesin hüküm niteliğindedir. Bu nedenle tahkim, yargılamanın alternatifi değildir; ancak mahkemenin alternatifidir. Yani mahkemeye gitmek yerine tercih edilen başka bir yoldur” dedi.

İstanbul Ticaret Odası Tahkim Arabuluculuk Merkezi Genel Sekreteri Av. Senem Bahçekapılı Vincenzi, “İTOTAM Tahkimi ve Uygulaması” başlıklı sunumunda tahkimin Türkiye’deki gelişimi, uygulamadaki sorunlar ve güncel çalışmalar hakkında önemli bilgiler verdi. İstanbul Ticaret Odası bünyesinde 1979’dan bu yana tahkim faaliyetlerinin yürütüldüğünü belirten Bahçekapılı, “2014 yılında gerçekleştirilen yeniden yapılandırma ile merkezin tam anlamıyla kurumsal bir yapıya kavuştu. Tahkim merkezimiz, sadece tahkim yargılamaları yürütmüyor; bunun yanında düzenli olarak ulusal ve uluslararası etkinlikler, faaliyetler ve eğitim programları düzenliyoruz. Hem yaptıklarımızı aktarıyor hem de dünyada güncel alanda nelerin tartışıldığını genç arkadaşlarımızla paylaşıyoruz. Üniversitelerde ve Ticaret Odasının 81 meslek komitesinde bu bilgilendirmeleri yapıyoruz. Uygulamada en sık gördüğümüz sorunlardan biri, tarafların ticari sözleşmelerde tahkim şartını düzenlememesi. Bu nedenle son iki yıldır sektörlerde tahkim bilincinin artırılması için çalışmalar yürütüyoruz” ifadelerini kullandı.

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erdoğan, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun söz konusu kararına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Tahkim iradesinin açıklığı ve korunmasının önemine vurgu yapan Erdoğan, bazı kararların tahkimi önceleyen bazılarının ise tahkimle çelişen bir yaklaşım sergilediğini belirterek “Tahkimi ayakta tutan yaklaşımın, hukukun temel ilkeleri ile değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum dedi.

İkinci oturumda Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Başkanı Abdullah Yaman oturum başkanlığını yürüttü.

Cumhurbaşkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü Uluslararası Tahkim ve Alternatif Çözüm Dairesi Başkanı Doç. Dr. Atike Eda Manav Özdemir, “Uluslararası Tahkimde Güncel Gelişmeler” konusunu ele aldı. Özdemir, uluslararası yatırım uyuşmazlıklarının çözümüne ilişkin güncel reform çalışmalarını ve Türkiye’nin bu süreçteki rolünü değerlendirdi. ICSID’in 2022 yılında kapsamlı bir reform çalışması gerçekleştirdiğini hatırlatan Özdemir, UNCITRAL 2. ve 3. çalışma gruplarının da tahkim alanında önemli düzenlemeler üzerinde çalıştığını ifade etti. Yeşil dönüşüm, yapay zekâ, dijitalleşme ve döngüsel ekonomi gibi küresel gelişmelerin tahkim gündeminin merkezinde yer aldığını belirtti.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi Başkanı Tülin Kurtoğlu, hakem kararlarının iptali ve icrası ile yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizini konusunu anlattı. Kurtoğlu, “Türkiye’de tahkim konusunda dört temel düzenlememiz var: Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Milletlerarası Tahkim Kanunu, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun. Yabancılık unsuru olmayan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda HMK uygulanır. Yabancılık unsuru varsa ancak tahkim yeri yine Türkiye ise bu kez MTK hüküm ifade eder. Bu kararlar milli hakem kararı niteliğindedir” diye konuştu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Dış İlişkiler Genel Müdür Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Rahmi Kopar ise uluslararası yatırım tahkimi ve enerji hukuku üzerine konuştu. Kopar, uluslararası yatırımların iki ana kategoride değerlendirildiğini ifade ederek “Birincisi portföy yatırımları; bunlar daha kısa süreli, hisse senedi gibi araçlarla yapılan ve sıcak para giriş çıkışlarına neden olan yatırımlardır. İkincisi ise doğrudan yabancı yatırımlardır. Yatırım tahkiminde esas olarak bu tür yatırımlarla ilgileniyoruz” dedi. Türkiye’nin bu alanda aktif olduğuna dikkat çeken Kopar, Türkiye’nin 140 ikili yatırım anlaşması imzaladığını, bunların 100’ünün yürürlükte olduğunu belirtti. Anlaşmaların Türkiye’de “Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmaları (YKTK)” adıyla anıldığını söyledi.

Katılımcıların yoğun ilgi gösterdiği kongre, soru-cevap bölümleriyle zenginleşirken üç gün boyunca tahkim ve alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri akademik ve pratik yönleriyle kapsamlı şekilde ele alınacak.