'İyilik arayanda kötülük kalmaz'
Admin
■ Ben herkese iyilik etmek, insanların huzura kavuşması için gönderildim.
Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim. (Hadis-i Şerif)
■ Günler geçip gittiyse varsın geçsin. Ey pak ve mübarek olan insan-ı kâmil; hemen sen var ol. (Mesnevi ilk 9 beyitten)
***
Çelebi Salih’i, Mesnevi öğretmenidir. Daha doğrusu böyle nitelendirilmelidir; bu bağlamda öğretilerden kimi ana satırlar;
*Sır, ancak sırrı bilenle eşittir. Sır, onu inkâr edenin kulağına söylenmez.
*Köpekler havladı diye, kervan yoldan kalmaz.
*Herkes yaratılışına göre hizmette bulunur.
*Âlem baştan başa savaştan ibarettir. Zerre ile zerre, âdeta müminin kâfirle savaşı gibi savaşır durur.
*Renklerin aslı renksizlik, savaşların aslı barıştır.
*Gamlarla dolu dünyanın aslı o âlemdir. Her ayrılığın sonu da buluşmadır.
*Anlam denizine susamış isen ‘Mesnevi Adası’ndan denize bir ark aç. Mesnevi arkından gidersen denizlerin altını, mercanları görürsün.
*İyilik arayanda kötülük kalmaz.
*Gül dalı nerede yeşerirse yeşersin güldür. Şarap küpü nereye konursa konsun şaraptır. Gül mezbelelikte bitmekle kötü olmaz, şarap altın tasa konmakla helal olmaz.
*Mesnevi bir merada yayılan türlü hayvanları seyre benzer. Sen o hayvan ve örneklere takılma, merayı ve kendini seyretmeye çalış.
*İnsan kulaktan gelişir. Duya duya dinleye dinleye can bulur. Hayvan ise mideden gelişir.
*Peygamber; “Allah’tan cenneti isteyen, insanlardan bir şey istemesin” buyurdu.
*Bu dünya tuzaktır. Taneleri istek. Tanelerden kaç, tuzağa düşme.
*Tereddüt, bir kudrete delalet eder.
*Zahmetin sebebi, kötülük etmektir.
*Ölünce değil mi ki çenen bağlanacak, o halde çeneni az oynat!
*Çocuk oyuna öyle bir dalar ki gece olduğunu fark etmez bile. Hatta eşyalarını çalsalar onu da fark etmez. ‘Dünya hayatı oyundur’ sözünü iyi düşün.
*Akıllılığa doydum, ben artık deliliğe aşığım.
*Arayan nihayet bulur, kurtuluş sabırdan doğar.
*Surete bakarsan Mesnevi seni saptırır. Manâya bakan ise Mesnevi’den yeni bir yol bulur.
*Ölmedikçe can çekişme bitmez. *Merdivenler bitmeden dama çıkılmaz.
Çelebi Sâlih Efendi, 1788 yılında, İstanbul’un Karagümrük semtinde doğdu;
1879) yılında yaşama veda etti. Tahtadâra Dergâhı’nda Mesnevî-yi şerîf okuttu.
Mesnevi, Mevlana’nın 6 ciltlik Farsça eseridir. Doğu klasik edebiyatında, uyakça bağımsız beyitlerinin ikişer dizeleri kafiyeli bir şiir biçimidir.
Divan-ı Kebirl ebirlikte külliyatında önemli bir yeri bulunan ve 25.632 beyitten oluşan Mesnevi için Kuranı Kerimin özü deniliyor.
...
■ İyiyi ara, güzeli ara, doğruyu ara; ama kusur arama. (Hz. Mevlana)
...
Mevlana, Mesnevi’sinde tasavvufi fikir düşüncelerini, birbirine ekli öykülerle anlatmaktadır. Özellikle vurguluyor ki;
"Ömrümün özeti şu üç sözden ibarettir:
Hamdım, piştim, yandım."
Mevlana, yapıtına Mesnevi adını, bizzat kendisi vermiş, ilk dokuz beytini el yazısıyla kaleme almıştır. Bu nedenle Mevleviler ilk dokuz beyite ayrı bir önem vermektedirler:
“Dinle neyden kim hikâyet etmede
Ayrılıklardan şikâyet etmede
Beni kamışlıktan kestiklerinden beri
Ahımdan herkes inlemede. “
Diğer ilk dokuz beyitten;
■ Ney gibi hem zehir, hem panzehir; hem demsaz, hem müştak bir şeyi kim görmüştür
■ Ney, kanlı bir yoldan bahseder, Mecnunane aşkları hikâye eder.
■ Dile kulaktan başka müşteri olmadığı gibi, maneviyatı idrak etmeye de bîhûş olandan başka mahrem yoktur.
■ Gamlı geçen günlerimiz uzadı ve sona ermesi gecikti. O günler, mahrumiyetten ve ayrılıktan hâsıl olan ateşlerle arkadaş oldu –yani, ateşlerle, yanmalarla geçti.
...
İdeal insan iyilik yapmaktan keyif alır...
Kendisine iyilik yapılırsa mahcubiyet duyar.
Çünkü iyilik yapmak üstünlük işareti, bir iyiliğe muhtaç duruma düşmek zaaf işaretidir. Karşılaşacağımız nankörlükten dolayı üzülmemek için hazırlıklı olun.
Karşılık beklemeden iyilik yapın.
Mutluluk minnet beklemekte değil, minnet gösterilmesinden rahatsızlık duyulacak olgunluğa erişmektir. Gerçek korkunç şey..
Elbette, gerçeği bilmek ve söylemek isteği var olduğu sürece, bilmeye ve söylemeye çalışır insan. Ahlâk anlayışımdan kalan tek şey bu. Yapacağım tek şey de bu, ama sizin sanatınızla değil..Sanat, yalandır, bense güzel yalanı sevemiyorum artık. (Tolstoy)
...
■ Dili, dini, rengi ne olursa olsun,
iyiler iyidir. ( Hacı Bektaş-ı Veli)
...
“İyilik yapan insan yaptığı iyiliği derhal unutmalı. İyilik yapılan da ömrünün sonuna kadar o iyiliği unutmamalı. Erdem denilen fazilet işte budur. Anneniz size ev vermiş, masraf etmiş. Ama bunu başınıza kakmamış. Siz onun sayesinde kiradan kurtulmuşsunuz, kendinize yeterli hale gelmişsiniz. Şimdi de anneniz bakıma muhtaç duruma gelince yüz çevirmeniz doğru değil. Allah hakkından sonra anne baba hakkı gelir İnsan muhtaç olan ve evine sığınan yabancıya bile bakar. Bu sizin anneniz. Anneye “öf” demek bile caiz değildir. Eşinizin annesi olsaydı ona da aynı sevgi ve saygıyı göstermek gerekirdi. Eşinizin yaptığı doğru değil. Ne olur bir selam verse, ne olur “Nasılsın?” dese? Hem o kadın memnun olur hem de Allah memnun olur. Karşılaşan iki kişi mutlaka birbirine selam verir. Boş eve girerken bile selam vermek Kur’ân’ın emridir. Nur Suresi 61’inci ayette, “Evlere girdiğiniz zaman Allah tarafından kutlu, güzel bir yaşama dileği olarak kendinize (kendinizden olan ev halkına) selam verin” buyurulmaktadır. Peygamberimiz de “Güzel konuşunuz, kırıcı olmayınız. Çok selam veriniz” buyurmuştur. Bakara Suresi 263’üncü ayette, “Güzel bir söz (söylemek) ve affetmek, peşinden eziyet gelen sadakadan iyidir. Allah, zengindir, halimdir” buyurmuştur. Eşiniz düşüncesini değiştirsin. Bir selamla kadıncağızın gönlünü alsın. Her gelen rızkıyla gelir. Onu kırmak, Allah’ın gücüne gider. Ama bir güleç yüz göstermek Allah’ı memnun eder. Tatlı söyler, hoşgörülü davranırsanız evinize bereket ve huzur gelir.”
...
■ Başına ne gelirse gelsin, karamsarlığa kapılma. Bütün kapılar kapansa bile, sonunda O sana kimsenin bilmediği gizli bir patika açar. Sen şu anda göremesen de, dar geçitler ardında nice cennet bahçeleri var. Şükret! İstediğini elde edince şükretmek kolaydır. Sufi, dileği gerçekleşmediğinde de şükredebilendir ( Şems-i Tebrizi)
