'Erişti Nevbahar Eyyamı Açıldı Güller Subh u Dem...'
Admin
Cümbüşüne başladı yıldızlar gökyüzünde
Karları eridi Takkeli Dağın.
Beni yaşamaya bağlıyor sımsıkı
Yeşil yeşil gülmesi toprağın.
El etseniz avucunuzda yıldızlar
Hem içiniz gün kadar aydınlık.
Sonra bir rüzgâr esiyor kardeşim
Ilık mı, ılık.
Yol derseniz kısalmaya hazır
Gurbet aradan kalkar isterseniz.
Yem olma korkusu yok balıklarda,
İyiliklerin annesi, deniz.
Erkek karınca dişisiyle sarmaş dolaş,
Bütün sevgiler ulu mavilikte.
Bu mevsim Tanrının nasibi bol
Kırlangıç da memnun, böcek de.
(A.Rıdvan Bülbül)
***
Farsça Nevruz sözcüğün Türkçesi yeni gün demektir; Türklerin ortak kültürüdür. Orta Asya Türklerinden başlayarak Kazakistan ve Azerbaycan'a dek uzanan coğrafyada Nevruz resmi bayram olarak kabul edilmektedir.
Nevruz’u siyasal ve ideolojik açıdan istismar etmek ona gölge düşürmektir. Nevruz bahara “hoş geldin! demek ve özgürlük ve dirilişe selam durmaktır.
---
Nevruz, doğanın yeniden canlanışını kutlamak olduğundan, soylar bağlamında sınır çizmek de mümkün değildir ve olmamalıdır.
Nevruz bir gelenektir. Ayrıca doğaya dönük dinlerden 'Animizm' ve 'Şamanizm'de yer alır.
İnanış göre, baharla birlikte doğa yeniden canlanmaktadır. Hıdrellez şenlikleri de bahar kutlamalarının bir halkasını oluşturmaktadır.
---
■ Erişti Nevbahar eyyamı açıldı güller subh u dem
Açsın bizim de gönlümüz saki medet sun cam-ı cem
. (Nedim)
---
İran’da Nevruz’a yılbaşı nitelemesi yapılır ve tatil günü de sayılır.
Nevruz, Alevî-Bektaşî topluluklarında bayram olarak kutlanır; 21 Mart Hz. Ali'nin doğum günü ve Hz.Fatma ile evlenme yıldönümü olarak da kabul edilir. Bu yüzden Nevruziye adı verilen şiirler yazılmış, besteler yapılmıştır. Geçmişte Nevruz geceleri ateşler yakılır, üstünden atlanır; böylece günahlardan arınıldığına inanılırdı. Gece ile gündüzün eşitlendiği ve baharın başladığı bugün; ölen doğanın yeniden canlanışını dile getirdiğinden eski çağlardan Nevruz şenliklerle anılıyor.
---
Ünlü Ergenekon Destanı, yenki gün (yeni gün/nevruz)'de meydana gelir. Orta Asya'dan İran'a, Azerbaycan'a ve Anadolu'ya kadar uzanan büyük coğrafyada Nevruz, yılbaşı ve baharın başlangıcı olarak kabul edilir. Sünnî ve Şii Müslüman inancına göre Nevruz'un dinî bir özelliği yoktur. Ancak, kırmızı, sarı ve yeşil, Nevruz'un renkleri sayılır. Bu renkler T-Türk devletlerinin bayraklarına da yansımıştır.
---
Göktürkler döneminden Osmanlı'ya kadar bu renkler Türklük sembolü olarak kullanıldı.
Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun bayrağı yeşil-sarı-kırmızı renkleri taşıdı. Kırgız Türklerinde Nevruz gününün, Mart ayında olduğu ve yeni yılın ilk günü anlamına geldiği ifade edilir. Bu günde "Nouruz Köcö " denilen özel bir yemek yapılır. Kazak Türkleri, Kırgız Türklerinin yaptığı aşı pişirirler. Özbekistan'ın Semerkant, Buhara, Andican taraflarında, Nevruz günü başlayan törenler bir hafta kadar devam eder. Tacikistan'da Nevruz Mart ayının başından, 21 Mart gününe kadar baharın gelişini ve tabiatın canlanmasını karşılamak amacıyla kutlanır.
---
Türkmenistan'da Nevruz’da karşılıklı ev ziyaretleri yapılır, kutlama iletileri yayınlanır. Azerbaycan'da her yıl Mart'ın 2123'ünde, Nevruz bayramı büyük törenlerle kutlanır. Mezarlık ziyareti yapılır. Ziyaretlerde, helva pilav ve yiyecekler yoksullara dağıtılır
---
Nevruz; Karapapaklar'da Nevruz, Kırım Türklernde Navrez (gündönümü); Batı Trakya Türklerinde Mevris, Makedonya ve Kosova Türklerinde Sultanı Navrız, Gagauzlarda İlkyaz bayramı adıyla ortak coşkular içinde ve geleneklerle kutlanmaktadır. Bağımsızlıklarını kazanan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan gibi diğer Türk cumhuriyetlerinde ya da Türk topluluklarında “Türk Hürriyet ve Diriliş Günü- Ergenekon Bayramı” resmi devlet törenleriyle kutlanır.
---
Anadolu'da "Sultanı Nevruz", "Nevruz Sultan", "Mart Dokuzu" ve "Mart Bozumu" gibi adlarla bilinen nevruz, gelenekleriyle yaşamını sürdürüyor;
“Açıldı, dilberin ruhsarı gibi laleler, güller
Yakıştı zülf-ü huban veş zemine saçlı sümbüller
Nevasaz olmada bin şevk ile aşufte bülbüller
Çerağan vakti geldi, lalezarın didesi Ruşen.
(Nedim)
---
Bahar Bayramınız kutlu olsun. Nevruz’un birlik, beraberlik, kardeşlik ve barış yüklü olması dileğiyle esenlikler...
