'Doğruluk Dost Kapısıdır!'
Admin
■ Tehlikenin doğruluk içinde olduğunu görseniz dahi, doğruyu arayınız! Çünkü doğrulukta kurtuluş ve selâmet vardır. Doğru olan, iyi davranır, iyi davranan emin olur. Emin olan da cennete girer. İman sahibi, her hataya düşebilir. Fakat hainlik yapamaz ve yalan söyleyemez
. (Hadis)
■ Acı da olsa doğruyu söyleyiniz.
(
Hz. Muhammed)
***
Sanma şahım herkesi sen sadıkâne yar olur
Herkesi sen dost mu sandın belki ol ağyar olur
Sadıkâne belki ol alemde serdar olur
Yar olur, ağyar olur, serdar olur, dildar olur.
(Yavuz Sultan Selim
...
Ünlü düşünür Sokrates’in yıllar öncesinden yankılanan bir saptaması var:
“Tek bildiğimiz şey, hiçbir şey bilmediğimdir.” Sokrates’e ne mi yaptıklar; idama mahkûm ettiler. Nedeni;
Bir doğruyu bulduğu için.
...
Unutma ki dostu olmaz düşenin
İbtidâ dost alır yakan demişler.
Düşenin dostu olmaz, bunu biliyoruz. Bizi esas yaralayan başımız dara düştüğü zaman ilk yakamızı alanın dostlar olmasıdır.
(Mira’âti)
...
Kimi durumlar da “doğru” saf dışı bırakıldı, velevki “doğru” sözcüğü and olarak telaffuz edilse bile. Son örnek ilkokullarda sabahleyin derslere başlamadan önceki and; “Doğruyum, çalışkanım” diye başlayıp giden. Tedavülden kaldırılan para gibi artık bu and yok!
...
Ancak ne var ki, “doğru” hep doğrudur. Doğru yolda yürüyerek eğriye sapmamak gerekir. Hak, bir gün gelir sizi bulur;
■ Ok gibi doğru olursan fırlatıp atarlar seni
Yay gibi eğri olursan elde tutarlar seni
Lakin ok gibi doğru olursan menzil alırsın,
Yay gibi eğri olursan elde kalırsın.
Doğru söyleyeni dokuz köyden kovalar ama nereye gideceğini yine atasözümüz gösteriyor;
Doğruluk dost kapısıdır!
...
Doğru yapmanın yol ve yöntemine de
Konfüçyus vurgu yapıyor;
- Bir işi doğru yapmanın üç yolu vardır:
Birincisi;
“akıl yürüterek” ki, en saygı değeridir;
İkincis
i; “benzeterek” ki en kolayıdır;
Üçüncüsü
“tecrübeyle” ki
en acısı budur.
...
Doğru- doğruluk kültürümüzde atasözü, deyim ve sözcük bağlamındaki zenginliği oluşturur. Örneğin, dobra dobra söylemek, doğru bulmak uygun görmek, onamak, doğrucu Davut (sürekli doğru söyleyen kişi) doğru çıkmak, doğru dosdoğru, doğru durmak, doğru dürüst, doğru oturmak, doğru yoldan ayrılmamak gibi.
...
Yüz'de ısrar etme, "Doksan da olur".
İnsan dediğinde, "Noksan da olur"...
Sakın büyüklenme, "Elde neler var".
Bir ben varım deme, "Yoksan da olur".
Hatasız dost arayan, "Dosttan da olur"...
( Hz. Mevlana)
...
Sen verdikçe dost görünen çok olur.
İste de gör hepsi birden yok olur.
Sen kendi kendine yetmeyi öğren;
Tüm dünyanın malına gönlün tok olur.
(Hz. Mevlana)
...
Bir doğruluk öyküsü
Yoksul bir oduncu ormanda derin bir uçurumun kenarında ağaç kesiyordu. Geç olmuştu ve oduncu yorulmuştu. Ağaç kesmeye, sabah güneş ışıklarıyla beraber başlamıştı. Yorulduğu için de balta darbeleri iyice güçsüzleşmişti. Baltayı tutmakta zorlanıyordu. Bu yüzden balta elinden kayıp uçuruma düştü. Oduncu mutsuz ve çaresizdi. Baltası onun yaşamasını sürdürmek için kazanç sağlayabileceği tek âletti. Yeni bir balta alabilecek parası da yoktu. Ellerini ovuşturup ağlamaya başladığı sırada çok güzel bir kuş yanında belirdi. Bu, Anka Kuşu'ydu. Anka Kuşu oduncuya yaklaştı ve ona neden ağladığını sordu. Oduncu da durumu anlatınca, Anka Kuşu hemen uçurumdan aşağı uçtu ve altından bir baltayla yukarı çıktı ve oduncuya seslendi. “Baltan bu muydu?” “Hayır” diye, yanıtladı oduncu, üzgün bir sesle. Anka Kuşu bir kez daha aşağı uçtu, bu sefer elinde gümüş bir balta vardı. Fakat oduncu o baltanın da kendisinin olmadığını söyledi. Üçüncü kez uçurumdan aşağı uçan Anka Kuşu, oduncunun baltasını çıkardı. Oduncu sevinç içinde baltasına kavuştu. Anka Kuşu bir kez daha aşağı uçtu ve önceki altın ve gümüş baltaları çıkardı ve oduncuya “Bunları al ve sat bunlar dürüstlüğüne karşı, Allah’ın bir armağanıdır.” Oduncu köye döndü. Bir süre sonra çok zengin oldu. Başına gelenleri anlatınca da bunları yarım yamalak kavrayan kıskanç komşusu baltasını aldı ve bilerek uçuruma yuvarladı, sonra da oturup başladı ağlamaya. Anka Kuşu ne olduğunu sorunca da tek geçim kaynağı olan baltasını suya düşürdüğünü söyledi. Anka Kuşu uçurumdan aşağı uçtu ve altından bir balta çıkardı ve oduncuya sordu “Herhalde baltan bu olmalı?” Altın baltayı görüp başı dönen oduncu hemen atıldı;
“Evet bu, benim baltam!”
Suratı asılan Anka Kuşu baltayla birlikte uçurumdan aşağı uçtu ve bir daha hiç çıkmadı.
..
Bu hikemhâne-i fânide olur ahir-i kâr
Bu tabibin yed-i tedbirine Lokman muhtaç.
Lokman da olsanız gün gelir bir tabibin himmetine muhtaç olursunuz.
(Şair İzzet)
...
Bir kerre kişi düşmesin âlemde yerinden
Ol ân dağılır meclis-i cem‘iyyet-i ahbâb.
(Enderunlu Vâsıf)
...
Doğruluk ile ilgili atasözleri
■ Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar
Özellikle çıkarlarını düşünen insanların çoğaldığı, fedakârlığın azaldığı yerlerde yalan dolan, hile, ahlâksızlık artar ve insanlar iki yüzlü olurlar Böyle bir ortamda doğru sözlü olan, sözünü esirgemeyen ve sakınmadan herkesi eleştiren kişiyi kimse sevmez Herkes onu kınar, yanından ve yöresinden uzaklaştırmaya çalışır Çünkü bu kişi doğru sözleriyle ahlâksızlık üzerine bina edilmiş menfaat düzenini bozmaya çalışır ve çok kimseyi rahatsız eder Dolayısıyla çıkarları zedelenen, kusurları yüzüne söylenen, ikiyüzlülükleri yüzlerine çarpılan insanlar tarafından hor görülüp kovulurlar
■ Doğru söz (ağıdan) acıdır
Kimi insanlara (özellikle yalancı, çıkarcı, ahlâkı bozuk) kusurlarını, yanlışlarını, düzensizliklerini, yolsuzluklarını ortaya çıkaran sözleri yüzüne karşı söylemek çok acı gelir Çünkü çoklukla bu tür insanlar ya açıklarının ortaya çıkmasını istemezler ya da doğru sandıkları hareketlerinin yanlış olduğunu kabul etmezler
■ Doğrunun yardımcısı Allah`tır
Hak ve adaletten kopmayan, işlerinde doğruluktan ayrılmayan kişiye Yüce Allah her zaman yardım eder
■ Doğruluk minarede kalmış
Dünyada doğru kimse kalmamıştır Doğru sandığımız binde bir kişi de içinden eğridir; dıştan göründüğü gibi değildir
■ Adalet ile zulüm bir yerde barınmaz
Bu iki şey tamamen bir birinin karşıtıdır Hak, hukuk ve doğruluğun bulunduğu yerde zulüm olamaz, zalimler bulunamaz Zulmün bulunduğu yerde ise hak yeme, sömürü, eğrilik, azgınlık vardır ve orada da ne adalet ne de âdil vardır
■
Hak deyince akan sular durur
“Anlaşmazlıklarda doğruluk, dürüstlük, tarafsızlık, hakkaniyet yolundan hareket edilirse kimsenin söyleyecek bir sözü, eleştirisi kalmaz” anlamında bir söz
■ Emanete hıyanet olmaz
Emanet olarak bize bırakılan şeyi iyi korumamak, kendi yararımıza kullanıp yıpratmak, törelerimize ve doğruluk kurallarına aykırıdır
■ Yalancının mumu yatsıya kadar yanar
Yalan söyleyenin yalanı bir gün mutlaka ortaya çıkar
■ Doğru söyleyenin ayağı üzengide gerek
Doğru sözlü olan kişi, bulunduğu yerden ayrılmaya hazır olmalıdır Çünkü sevilmeyen, istenmeyen kişi olacak, barınamayacaktır
■ Doğru söz katarından belli olur
Bir sözün doğru olup olmadığı gelişinden, tutarlı olup olmamasından anlaşılır
■
Doğru söz yemin istemez
Yemin, yalan olduğu düşünülebilen sözün doğruluğuna inandırmak içindir Sözün doğrusunda kuşku yoksa yemine gerek yoktur.
...
Ülkelerden Doğruluk atasözleri;
■ Doğruluk her şeyin üstündedir
(Alman)
■ Yalancılık, yankesicilik, hırsızlık, üçüz kardeştir. (Çek)
■Yalancı , hırsızdır.
(Fransız)
■Yalanın bacağı topaldır.
(Ermeni)
■ Yalancılık, bozuk para gibidir. Uzun süre geçindirmez. (
Rus)
■ Nerede doğruluk, orada mutluluk.
(Rus)
■ Doğrunun arkadaşı yoktur.(
Türkmen)
■ Kadınlar devamlı doğruyu söylerler ama asla tam doğruyu değil.
(İtalyan)
■ Doğruluk parlaktır ama gölgelidir.
(Arap)
■ Doğru söz demiri de çeliği de deler
.(Azeri)
■Doğru söz, kısa sözdür.
(Fransız)
■Yalan gümrük ödemez.
(Hollanda)
■ Akıllı yalan, aptal doğrudan iyidir
(Rus)
■ Yalan bozar, doğru çözer.
(Tamil
)
■Doğru konuşan kadının arkadaşı azdır.
(Danimarka)
■ Yalan söylemeyen büyüyemez
(Uganda)
■ Doğruluk acıdır.
(İspanyol)
■ Ahlak- para aynı çuvala girmez.
(İspanyol)
■Namusuyla ölmek, alçakça bir yaşamdan iyidir.
( İran)
■ Doğruluk, süsü, gösterişi sevmez
(Portekiz)
...
"Düşenin dostu olmaz." derler kimileri...
Sanki ayakta olanın, dostu çokmuş gibi...
(Cemal Süreya)
...
“Korkar oldum bana "dostum" diyenden
Yoksa yok olandan, varsa yiyenden
Ne onlardan eser kaldı ne benden
Beni benden etti dost bildiklerim.”
(Ümit Yaşar)
...
Son Söz:
Kim doğru, kim eğri, kim yalancı kim gerçekçi, test edin sayın okurlar...
