Şirketlerde Borca Batıklık

İflasın ertelenmesi yolu her ne kadar kooperatiflere ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlere tanınan bir yol olsa da, iflasın ertelenmesi yoluna uygulamada daha çok anonim ve limited şirketler başvurmaktadır.

İflasın ertelenmesi yoluna başvurmadaki ilk şart, şirketin borca batık olmasıdır. Muğlak ve soyut hukuk kavramlarını duyunca aklımıza bir takım sorular gelmektedir. Örneğin bir şirket borca batık olduğunu nasıl anlar? Borca batıklık ne demektir? Ödemelerinde güçlük çeken her şirket borca batık mıdır? Şirketimin borca batık olduğunu nasıl anlarım?

Bir şirketin borca batık olması demek, şirketin pasiflerinin aktiflerinden çok olmasıdır. İyi de bizim şirketin aktifi ne pasifi ne? Şirketin pasifi demek, şirketin borçlarıdır. Aktifleri ise şirketin alacakları ve hali hazırdaki maddi/ticari değerleridir. Her şirkete göre değişmekle birlikte, şimdi bir şirketin aktiflerinin ve pasiflerinin ne olduğuna genel olarak kalem kalem bakalım.

Önce şirketin aktiflerinden başlayalım. Şirket kasasında bulunan nakit para aktiflerin başında gelir. Şirketin aldığı çekler (alacak senetleri veya müşteri çekleri de diyebiliriz), banka hesaplarındaki paralar, şirket ortaklarından alacaklar, hali hazırda satışa hazır ticari mallar, şirketin stoktaki malları, şirkette mevcut ham maddeler, yarı mamuller (ilk madde ve malzemeler), alacaklıların şirkete verdiği sipariş avansları, devreden KDV, şirkete ait binalar (fabrika binası-idari bina gibi), şirketin malik olduğu diğer arsalar, tarlalar, taşınmazlar, şirket araçları, makine, tesisat, demirbaşlar şirketin aktifleridir.

Pasifler ise kabaca şirketin borçlarıdır. Pasiflerin başında bankalardan alınan kredilerin borçları; yani banka kredileri gelir. Şirketin keşide ettiği senetler(genelde çek olur), şirketin sipariş ettiği ürüne (mamul-yarı mamul olabilir) ilişkin verdiği avanslar, ödenecek vergi ve fonlar, ödenecek sosyal güvenlik kesintileri, ortaklara olan borçlar, personele olan kısa vadeli borçlar (normal ücret, asgari geçim indirimi gibi), genel tüketim giderleri (tamir-bakım giderleri, yakıt, elektrik, araç sigorta, iaşe, nakliye, haberleşme, kira, reklam-tanıtım, ürün sigorta, işveren sorumluk sigortası prim, nakliye, ambalaj giderleri vb. gideler, genel tüketim gideri olarak adlandırılır) şirketin pasifleridir.

Şirketin borca batık olup olmadığın tespiti için, aktifler kendi içinde alt alta yazılır ve toplanır, pasifler de kendi içinde yazılır ve toplam bulunur. Şirketin pasifleri, aktiflerin fazla ise o şirket borca batık demektir ve iflastan kurtulmak, işlerini düzeltmek için zaman kazanmak adına kanunun kendisine tanıdığı iflasın ertelenmesine yoluna başvurabilir. Şirketin borca batıklığının tespiti için, Kanunun aradığı şartlara göre toplanan şirket yönetim kurulunda ara bilanço hazırlanması yönünde karar alınır, bu karar karar defterine geçirilir. Akabinde şirket, borca batık olup olmadığının tespiti için ara bilanço hazırlatır.

Hazırlanan ara bilançoda şirketin pasifleri aktiflerinden fazla çıkmışsa, bu bilançonun adı borca batıklık bilançosudur. Hazırlanan ara bilanço ile şirket borca batık olduğunu gördüğünde de henüz yapılacaklar bitmemiştir. Şirketin, ara bilanço ile batıklık hali tespit edildikten sonra, iflasın ertelenmesi yoluna başvurabilmesi için yönetim kurulunda karar alıp, kararın karar defterine işlenmesi gereklidir. İflasın ertelenmesi yolu şirketlere tanınan bir ayrıcalıktır, borca batık şirket bu yola başvurarak, alacaklılarına karşı zaman kazanır, kendisine kanunen tanınan sürede iyileşme sağlanırsa, şirket iflastan kurtulur. Önemli olan borca batıklık durumunun bir an önce, vakit kaybetmeden tespiti ve hukuken harekete geçmektir. Zaman borca batık şirketlerin aleyhine işlemektedir, çünkü şirket alacaklıları her an icra takibine başlayabilirler. E boşuna dememişler vakit nakittir diye…