Değer-sizsiniz

Toplumsal hayat içerisinde bireysel olarak sıkça karşımıza çıkan çoğu zaman da kendini gizlemeyi başarabilen rahatsızlıklardan birisi değersizlik hissidir. Geçtiğimiz on beş yıl içerisinde artan psikolojik rahatsızlıklar içerisinde önemli bir yere sahip olan sorunların ana kaynağı olan değersizlik hissi ve onun getirdiği diğer rahatsızlıklar aslında iletişimin kuvvetlendiği insanlar arası mesafenin teknolojik ve bilimsel olarak azalması gereken bir olgu olarak karşımıza çıkması gerekirken bunun tam tersi bir işleyiş söz konusu olmaktadır. Elbette bunun altında yatan sebep teknolojinin sağladığı imkânların daha doğal ilişkilerden uzaklaştırmasıdır. Gelişen teknoloji artık insanları sanal bir ortama taşırken onlara kendilerini hep olmak istedikleri kişinin maskesi altında yer alma olanağı sağlıyor. Sonucunda ise kişiler sosyal paylaşım sitelerindeki maskeli hallerinden gerçek hayata aktarma yapmaya kalktıklarında aynı ilgi ve alakayı yakalayamadıklarından bu gerçek iletişimden uzaklaştıran bir kalkan oluşturmalarına sebebiyet veriyor.

Tüm canlılarda olduğu gibi insanoğlu da var olmaya başladığı andan itibaren büyük bir çabanın içerisinde hayata tutunmaya çalışır. Büyük insanların bakım ve ilgisi olmadan kendi kendine yetişmesi mümkün değildir. Büyüme süreci boyunca da bu çaba, insan da eksiklik duygusunun giderilmesi maksatlı olarak kendini göstermektedir. Aslında bu duygu tüm canlıların hayatta kalmasını sağlayan büyük bir görevin yerine getirilmesini sağlamaktadır. Yani bu eksiklik duygusu hissedilmemiş olsaydı hayatta kalmak imkânsız olacaktır.

Doğadaki tüm varlıkların gösterdiği bu eksi bir durumdan artı bir duruma geçmek çabasının insandaki etkisi bireyin gelişimi için gerekli bir dürtüdür. Ama çoğumuz, bu duygunun varlığını görmezden gelme eğilimindeyizdir. Çünkü eksiklik, toplumsal değer yargılarına göre arzu edilmeyen bir durumdur.

Değersizlik duygusu ise bahsettiğimiz normal diyebileceğimiz eksiklik duygusundan çok farklıdır. Değersizlik duygusu, bir insanın kendisini diğer insanlardan daha değersiz bir varlık olarak algılamasını tanımlar. Buradaki sistem bir tür kıyaslama içermekle beraber aslında içten gelen bir hisse odaklıdır. Kişi, karşısındakinin diğer kişilerle olan etkileşimine göre kendi konumunu değerlendiriyor gözükürken aynı zamanda bunun kendi iç dünyasındaki olgunlaşmanın tamamlanmaması veya olumsuz yaşanmışlıkların etkisi sonucu geliştirmiş olduğu bir ruh hali ve davranış biçimi olduğunu da rahatlıkla söyleyebiliriz.

Değersizlik duygusu için iki farklı sistemden söz etmek mümkündür. Bunlardan birisi kişinin kendisi ile ilgili negatif düşünceleri, diğeri ise aşırı derecede abartılmış şişirilmiş ego düşünceleridir. Değersizlik duyguları hisseden bir birey çevresindeki insanları ya küçük görür ya da kendinden büyük görür. Bazı insanları küçümser, çünkü onlarda kendisine benzeyen bazı özellikler görür ve bu insanları, hoşlanmadığı benliğini kendisine yansıtan bir ayna gibi algılar. Bazı insanları da kendisinin ulaşamadığı bir hedefte görerek, yücelterek aslında hayranlık - kıskançlık duygularının bir karışımı sonucu ortaya çıkan gizli bir düşmanlığa bağlı kendisini küçümseme olarak karşımıza çıkar.

Değersizlik hissi karşı tarafın davranış ve düşüncelerinden daha çok kişinin gizli iç dünyasından yansıyan bir durum olduğu düşüncesinden yola çıkarak sorunun çözümünün aslında kişinin kendisinde olduğunu görmek gereklidir. Eğer hayatın içerisindeki sorunlara gerçekçi bir biçimde yaklaşabilirsek, değersizlik duyguları yaşamayız. Yenilgiyi de başarıyı da sistemin olası sonuçlarından birisi olarak kabul ettiğimizde, karşılaştığımız durumlardan ve kendimizle ile ilgili gerçeklerden kaçmayız ve böylece karşılaşabileceğimiz çaresizlik duyguları ve dıştan gelen zorlanmalar bizi yapıcı çabalara yöneltir. Bu zor gibi gözükmekle beraber zaman içerisinde geliştirebileceğimiz çok farklı yöntemlerle ulaşılabilir bir hale gelecektir. Önemli olan bu problemi kabullenmek, üzerine çalışmak, gerektiğinde dış destek almak ve çözmek için inancımızı daima korumaktır.

Mutlu günler.