Başkanlık Tartışmaları...

■

İşi doğru yapana yönetici, doğru işi yapana lider denir. (

Warren G. Bennis)

***

Bir süredir Ankara’dayım; Başkentte, siyasal, sosyal, toplumsal, yönetsel bağlamda nabız yoklaması için kulislere giriyor, dost toplantılarına katılıyor, gazeteci dostlarımla görüşüyorum. Aldığım izlenime göre ülkenin öncelikli gündemin başında Başkanlık tartışmaları geliyor sonra da şöyle sıralanıyor;

Terör olayları, dış politikadaki açmazlar, göçmen akını, Anayasa, ekonomi, zamlar,  işsizlik, iktidar- muhalefet ilişkileri...

Siyasal kulislerde AKP- CHP- MHP - HDP  ile ilgili öylesine sözler dile getiriliyor ki.

Siyasal kulisler hiç de süt liman değil, öylesi dalgalı mı dalgalı. İki tarafta da iki- üç yeni partinin doğum sancıları diyenler var.

Ak Parti’de Arınç ve arkadaşlarının çıkışı,  ardından Recep Tayip Erdoğan ile Abdullah Gül’ün üç saat süren görüşmesi, kuşkusuz gerilimi düşürmeye yönelik. Bakalım ne sonuç çıkacak. Bahçelinin kalp Ameliyatından son çalışmaya ara verdiği yerden başlaması, diğer yandan muhalefetin olağanüstü Kongre için yargıya gitmesi, Partinin önemli isimlerinden benim de yakından tanıdığım saygı değer bilim adamı prof. Dr. Muzaffer Özdağ’ın Genel Başkan Yardımcılığından ayrılması, Potansiyel adaylardan”Asena” unvanlı Meral Akşener’ın  yurt  turuna çıkması, neler getirip,  neler de götürecek  bakalım? MHP’de sürprizler partisi oldu. Bekleyip göreceğiz.

Başkanlık konusunda HDP ne yapacak, eş Başkan Selahattin Demirtaş  sürekli “Seni Başkan yaptırmayacağız “diye esip gürlese de, ödünler karşısında çark edebileceği de olası.

---

Başkanlık konusu tartışılma mı? Kuşkusuz, demokrasilerde her şey tartışılmalı, Başkanlık dahil.. İtirazlar şu yönde; şimdi zamanı ve sırası değil. Öncelik Başkanlıkta olamamalı, terörün kökü kazınmalı, tartışmalara sonra geçilmelidir.

---

■ Tartışmalarda yapılan benzetmeler, aşkta söylenen şarkılara benzerler. Hiçbir şeyi kanıtlamazlar

. (Prior)

■ Herkes benim düşünceme katılırsa, yanılmış olmaktan korkarım.

(Oscar WIlde)

■

Kötülerle tartışma üzerler, iyilerle münakaşa etme küserler.(

Anonim)

■ Barika-i hakikat müsademe-i efkârdan doğar

. (Ziya Paşa)

---

Gündemin ön sırasında yer alan Başkanlık sistemine Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayip Erdoğan’ın Bursa'da toplu açılış töreninde yaptığı konuşmayı anımsatarak başlayalım;

"7 Haziran seçimlerinde yeni Türkiye’yi istiyorsak, yeni Anayasa istiyorsak, başkanlık sistemi istiyorsak, çözüm süreci istiyorsak 400 milletvekilini vermemiz lazım ki ...”

Sandıktan 400 Milletvekili çıkmadı ama, Başkanlık ısrarından vazgeçilmedi, üstelik sınırlarımızı aşarak yurt dışına kadar uzandı.

Sayın Erdoğan son yurt dışı gezisi, Şili, Peru  ve Ekvador’da  yaptığı konuşmaklarda bir kez daha  “Başkanlık” dedi. Dış geziyi Başkanlık sistemlerini inceleme gezisi diye yorumladı.

---

Başta Cumhurbaşkanı olmak üzere sisteme destek veren Parti ileri gelenleri ve seçmenleri mevcut uygulamanın yürütmeyi iki başlı bir konuma getirdiğini, sorunların çözümünün  geciktiğinden ve karmaşıklığa evrildiğini öne sürüyor. Buna göre tek elden çıkacak kararların ülkede istikrar sağlayacağına da vurgu yapılıyor.   İstenilen Başkanlık sisteminin içeriği belli olmamasına karşın adı bile konuldu:

Türk Tipi Başkanlık!

---

Her türlü Başkanlık sistemine karşı çıkanlar  parlamenter sistemin daha güçlendirilmesine   dönük bir tutum sergiliyor.  En çok da güçler ayrılığı üzerinde duruluyor ve deniliyor ki;

“Parlamenter rejim Cumhuriyetimizin en önemli kazanımlarındandır. Demokrasinin özünde “tek el” değil, “çok seslilik” vardır.

---

Yarı Başkanlık ve Başkanlığın ne olduğunu halk çoğunluğu biliyor mu, hayır!

■

Yarı Başkanlık:

Başkanlık sistemi ile

parlamenter sistemin karışımıdır. Yürütme gücü halk tarafından seçilen devlet başkanı ile meclis güvenine dayanan hükümet başkanı arasında paylaşılır. Fiili olarak ise yürütmenin başı devlet başkanıdır. Bu sistemi uygulayan ülkelerin önde gelenleri, Fransa, Rusya, Suriye Portekiz, Finlandiya ve Nambiya’dır.

■ Başkanlık sistemi,

Hükümet başkanının aynı zamanda devle

t

başkanı olduğu, yürütme erkinin yasama organından bağımsız şekilde yönetimde bulunduğu Cumhuriyete dayalı bir hükmet sistemidir. Başkanlık sisteminde yasamanın yürütmeyi fesh etme yetkisi yoktur. Yasama, yürütme ve yargı organları arasında kesin bir ayrıma ve dengeye dayanan, yasama ve yargı organlarının demokratik denetimi içinde, yürütmenin olanaklarını genişleten bir hükümet sistemidir. Başkanlık sistemiyle yönetilenler cumhuriyet olduğu için devlet başkanları Türkçede cumhurbaşkanı olarak adlandırılır; Güney Kore Cumhurbaşkanı gibi.

Yalnız Amerika Birleşik Devletleri de bir cumhuriyet olmasına karşın cumhuriyet adı geçmediğinden başkan olarak adlandırılır. Özelliği yürütmenin nasıl ve ne şekilde seçildiğidir. Başkanlıkta yürütme organı ile yasama organı iç içe geçmemiştir.

Başkanlık sistemi aşağıdaki özellikleri taşır:

■ Devlet başkanı yasa önermez fakat yasama organının (parlamento) yaptığı yasaları veto etme hakkına sahiptir; yasama organından nitelikli bir çoğunluk bu vetoyu iptal edebilir. Bu yöntem İngiliz Monarşi sisteminde herhangi bir yasanın kraliyet onayı olmadan yürürlüğe konamayacağı konseptinden türetilmiştir.

■ Sabit bir başkanlık süresi vardır. Seçimler planlanmış tarihlerde yapılır. Güvensizlik oyu ile Hükümet düşürülüp erken seçime gidilemez. Bazı ülkelerde devlet başkanının kanunları ihlal ettiği durumlarda "Impeachment" denilen meclis soruşturmasıyla erken seçimlere gidilebilinir.

■ Yürütme erki tektir. Kabine üyeleri Devlet Başkanıyla birlikte çalışır ve yürütme ile yasama organlarının ilkelerini uygulamak zorundadırlar. Bu sistemde devlet başkanının Bakanlar Kurulu için önerdiği adaylar ve yargıçlar yasama organınca onaylanmalıdır. Başkan, kabine üyeleri, ordu, yürütme erkinin herhangi bir çalışanını doğrudan yönetme hakkına sahiptir.

---

Başkanlık sistemiyle yönetilen ülkeler;

■Amerika,  Fransa, Arjantin, Azerbaycan,  Afganistan,  Beyaz Rusya,  Bolivya, Şili,

Kenya,  Brezilya,  Dominik, Endonezya,

Meksika,  Ermenistan,  Ekvator, Tanzanya, Guatemala,  El Salvador,  Filipinler, İran, Honduras, Kazakistan, Kıbrıs Rum Cumhuriyeti, Haiti, Liberya, Kolombiya,  Kosta Rika, Peru, Nijerya, Nikaragua,  Panama,  Paraguay, Sudan, Seyşeller,  Sierra Leone,  Sri Lanka, Uganda,

Surinam, Türkmenistan, Uruguay, Zambiya ve Venezuela’dır.

Dünyada 43 ülkede uygulanan Başkanlık sistemi Amerika’da, Yarı Başkanlık sistemi ise Fransa’da başarılı biçimde yürütülürken, diğer 41 ülkede aksamalara neden oluşturuyor.

Özetlersek, görünen köy şu olmalıdır, öncelikle demokrasimizi ana eksenine oturtalım, sonra da Başkanlık sistemini gündeme getirelim!

■ Dünyada her millet tahammül ettiği yönetimin icraatına ortak sayılır.

(Atatürk)