kapat

Hayat Çiçeği ve Karatay Üniversitesi

  • Giriş Tarihi: 16.01.2014 11:32
  • Güncelleme Tarihi: 2:27
Hayat Çiçeği ve Karatay Üniversitesi

Karatay Üniversitesi ünlü Selçuk veziri Emir Celaleddin Karatay’ın 1251’de yaptırdığı Karatay Medresesine atfen kurulmuştur. Yani Karatay Üniversitesi o medresenin adını taşımaktadır.

Prof. Dr. Erkan Türkmen

KTO Karatay Üniversitesi Öğretim Üyesi

Karatay Üniversitesi ünlü Selçuk veziri Emir Celaleddin Karatay’ın 1251’de yaptırdığı Karatay Medresesine atfen kurulmuştur. Yani Karatay Üniversitesi o medresenin adını taşımaktadır. Karatay Medresesi on üçüncü asrın en şaheser eğitim merkezi olduğu bilinmektedir. Bu nitelik, medresenin iç mimarisi ve bilhassa iç süslemeleriyle hala o günün hatırasını yansıtmaktadır. Gerek taç kapını gerekse kubbe ve duvarlarını süsleyen “Hayat Çiçeği” motifleri bu yapının bir evrensel eğitim yeri olduğunun kanıtıdır. Zira hayat çiçeği Tanrı’nın yarattığı evrenin var oluşunu simgeler. Yani her şeyin, big bang gibi, bir noktadan var olduğunun ifadesidir. Vahdet tohumundan ’den üreyip gelişen evrende Allah’ın kudreti ve nuru hâkimdir. Bu inanç binlerce beri benimsenerek günümüze kadar gelebilmiş ve bütün dinlerde Hayat Çiçeği olarak tasvir edilmiştir. Hayat Çiçeğinden birkaç örnek:

Hayat Çiçeği 1

Hayat Çiçeği 2

Bu şekiller evrenin iç içe ve birbirine bağlı olduğunu ortaya koymaktadır.

Karatay medresesinde kümbet motifleri ve süslerinde hayat çiçeğinin izleri mevcuttur.

Muhtemelen bu motifler C.Karatay, Hz. Mevlana’nın öğretilerinden esinlenmiştir. Mevlana, Mesnevisinde ilahi merkeznden ve evrenin tümselliğinden bahseder ve her şeyin oradan var olduğunu söyler.

Örneğin:

“Biz var olmadan önce tek bir cevher idik, başsız, ayaksız idik orada

Güneş gibi tek cevher idik; su gibi tertemiz olup düğümsüz idik.”

Eflaki’nin ifadesine göre Karatay Medresesi yapıldığında Mevlana ve müritleri açılışında bulunmuşlar ve daha sonra sık sık burayı ziyaret etmişler ama sema düzenlememişlerdir. Mevlana, Karatay’a çok hürmet eder ve saygı gösterirdi. Karatay vefatından sonra Mevlana ve müritleri Karatay medresesinin önünden geçerken bir süre orada durakladı sonra yanındakilere ‘Bizim merhum dostumuz Celaleddin Karatay şöyle sesleniyor “Ben sohbet dostlarımı özledim. Bir an olsun Mevlana’nın kutlu nefesinden bir şeyler dinlemek isterim”. Bunun üzerine Mevlana yanındakilerle birlikte mezarına gidip birkaç saat orada otururlar. Kuran ve Mesneviden şiirler okurlar ve Mevlana sonsuz merhamet gösterip türbeden çıkar .

Mevlana ise Karatay’a yazdığı mektubunda onu şöyle niteler: “Yeryüzünde Allah’ın dostu” , “Allah’ın en yakın meleklerinden biri”

“Adalet ve hayratın kaynağı, zayıfların sığınağı ve dervişlerin dostu” .

Eflaki, Karatay’ın vasıflarını şöyle sıralar, “Emir Celaleddin Karatay veli yaradılışlı , temiz karakterli ve hayırları, sadakaları herkese ulaşmış bir adamdı”. Karatay, Selçuklu sultanlarından II Giyaseddin zamanında Hazine-i Hassa hizmetlerine tayin edilmiş ve II İzzeddin zamanında ise saltanat naibi olarak görev alan ve 40 yıla yakın hizmet eden Karatay 1254’te Kayseri’de vefat etmiştir .

Karatay Medresesinde işlenen Hayat Çiçeklerinin anlamı sadece vahdet çemberi değil aynı zamanda ilim, bilgi, hoş görünün de evrensel olduğunu imgelemektir. C. Karatay da medresesinde bu mesajı vermek istemiştir. İç süslemelerde Allah, Muhammed ve dört halifenin adları yanında Musa ve İsa’nın da adları geçmesi de İslam’ın ne kadar evrensel bir din olduğunu vurgulamaktadır. Çiçek süsleri hala medresesinde bu mesajı canlı tutmaktadır. Karatay Üniversitesi evrensel bilim, öğretim, sevgi ve birliğin örneği olup Celaleddin Karatay’ın çizdiği yolu takip ederek onun “Hayat Çiçeklerini” ekmeye devam edecektir.

Kaynakça

1-Celaleddin Karatay, Hayatı ve eserleri, Ahmet Efe, Karatay Belediyesi Kültür Yayınları, 1997, Konya.

2- Yaşar Erdemir, Konya Ansiklopedisi, Büyük Şehir Belediyesi Kültür Yayınları No. 209 s.112-113 .

3- Konya Ansiklopedisi, s 110-116

4- Lewis: Franklin D, Past and Present East and West, s.278-279

5-Turan Osman, Türkiye Selçukluları TTK, 1988

6- Eflaki: Ahmed, Ariflerin Menkıbeleri, Kabalcı Yayınları, İstanbul 2006

Referanslar:

1) M I / 686-87; ayrıca bakınız “Mevlana ve Evren” Bohem Dergisi Kasım 2013,Konya s.50 )

2)Eflaki s.212 Frs. 218)

3) Mek: Mektuplar, Abulbaki Gölpınarlı, İnkilap ve Aka Kitapevleri, İstanbul No:95 s. 226



> Yeni Meram >Arşiv > Hayat Çiçeği ve Karatay Üniversitesi
HABER YORUMLARI