YAZARLAR

Birinci adamlar güneşi, ikinci adamlar gölgeyi sever.

***

Başbakan Tayip Erdoğan bu kez gündemi Londra’da bir soruna verdiği yanıtla değiştirdi;

“ Başkanlık sistemini halka götürebiliriz”

Londra’dan dağları, ovaları ve denizleri aşıp Anadolu’ya ulaşan bu ses, büyük yankı uyandırdı. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün “gündemimizde Başkanlık sistemi yok“ sözü kafaları biraz daha karıştırırken soruların da peşpeşe sıralanmasına neden oluşturdu.

Muhalefet liderleri açıklamayı gündem değiştirmeye dönük olarak nitelerken Başbakana “açıklamayı” Londra’da değil, gel Türkiye’de yap” dediler.

Başkanlık tartışması ivme kazanırken, yazılı ve görsel basında konunun içine yerleşti.

İster “tam”, ister “yarı” olsun, Başkanlık sisteminde yetki genişliği tek kişide olması, bir “güç gösterisi” ise, bu denli yaklaşımlar da yanlıştır. Başbakanın niyeti Cumhurbaşkanlığı Adaylığı için nabız yoklaması ise erkendir.

Önce şu soruya yanıt bulunmalıdır;

Ülkemizde Cumhurbaşkanının var olan yetkileri tartışılırken, geniş yetkilerle donatılacak Başkanlık sistemi bugün için doğru bir zamanlama mıdır?

Demokrasilerini tam olarak rayına oturtmuş ülkelerde “Başkanlık Sistemi” belki doğru bir seçenektir, ancak demokrasisi henüz emekleme evresinde olan Türkiye için çok erken değil midir? Sistemin yaşama geçmesi için öncelikle toplum hazır duruma getirilmeli, yapısı sağlam zemin üzerine oturtulmalıdır.

Anayasa değişikliklerini ve Başkanlık sistemini polemiklerden soyutlayıp demokratik geleneklere uygun tartışırsak demokrasimizi çağdaş uygarlık düzeyine ulaştırır ve rayına da oturturuz;

■ Barika-i hakikat müsademe-i efkârdan doğar.

Ülkemiz toplumsal yapı bakımından Başkanlık sistemlerine henüz hazır değildir; ancak konuya ilişkin tartışma ve fikir jimnastiklerine başlamak yanlış değildir.

Tartışmak, sorgulamak ve bunlardan elde edilen verileri sentez ederek sonuca varmak, beraberinde doğru/doğruları da getirecektir;

■ Önemli olan şey sorgulamaktan hiç vazgeçmemektir.

Yarı başkanlık sistemine şiddetle karşı çıkan siyaset bilimcisi Maurice Duverger, geçen süreçte görüşünü değiştirmiştir. “Siyasi Partiler” adlı yapıtında, yarı başkanlık sisteminin parçalı yelpazeleri toparlayacağına vurgu yaparak merkez sağ ve sola dayalı bir demokrasinin kurulacağına işaret etmiştir.

ABD’deki başkanlık ve Fransa’daki yarı başkanlık sistemlerinde taşların yerine oturmasında en önemli etken seçimin halk tarafından yapılmasıdır.

ABD Başkanlık sisteminde, farklı yapılan seçimlerle iki meclis oluşturulmaktadır.
Eyalet sisteminde, eyalet vali ve meclislerini eyalet halkı seçmektedir. Başkan, Partisine dayatmada bulunamadığı için söz konusu seçimlerde rolü de bulunmamaktadır. Bu nedenle senatör ve temsilciler, Partilerinin Liderine değil, seçmenlerine karşı sorumludur. Bağımsız davranabilme özgürlüğü bulunan üyelerden kurulu iki meclisli yasama organı, Başkana bile “Dur!” diyebilmektedir.

ABD Sisteminde denetim mekanizması Yüksek Mahkemenin var olmasıdır.

Fransa, 150 yılda 11 rejim krizi yaşamış, General De Gaull, 1958’de ülkesini iç savaşın eşiğinden almış,”yarı başkanlık” sistemine dayalı 5.Cumhuriyet’i kurmuştur. Solda yer alan Mendes France ve Mitterrand’ın sert eleştirilerine karşın, De Gaulle Yarı Başkanlık sistemiyle sağı bütünleştirmiş, Fransa da Avrupa entegrasyonunun önderi olmuştur.

■ Bir siyasetçi gelecek seçimi; bir devlet adamı gelecek kuşağı düşünür.

BİR DAMLA:

Gelmiş geçmiş devirlerin en parlak savaş komutanlarından ve devlet adamlarından biri aynı zamanda yazar olan Romalı General Julius Sezar, Alp dağlarını geçerken bir köyü işaret eder ve şöyle konuşur;

Roma’da ikinci adam olmaktansa, burada birinci adam olmayı yeğ tutarım.

> Yeni Meram >Yazarlar > GÜNDEM; BAŞKANLIK SİSTEMİ
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Yeni Meram'a aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz.
Ancak alıntılanan köşe yazısı/haberin bir bölümü, alıntılanan habere aktif link verilerek kullanılabilir. Ayrıntılar için lütfen tıklayın.

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan YENİ MERAM veya yenimeram.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.