YAZARLAR

■ Liderlerin kalitesini anlamanın en kısa yolu, çevresindeki kişilere bakmaktır.

***

Demokrasi sınavı için, çok partili siyasal sisteme geçtiğimiz 1946 dan bu yana yarın 16. kez sandık başına gideceğiz.. Katılımcı ve çoğulcu demokrasilerde seçme ve seçilme hakkına sahip her yurttaşın oyunu kullanması birincil görevidir, hatta namusudur.

Çok partili sistemin ilk seçiminde CHP, zaferle çıkarken, seçimlere hile karıştırıldığı iddiaları ortaya atıldı. 1946 seçimlerinde “liste usulü basit çoğunluk” sistemi uygulandı; 465 milletvekilliğinden 397’sini CHP, 61’ini DP ve 7 tanesini de bağımsızlar kazandı. 1950 yılında yapılan çok partili sistemin 2. seçimini yeni dönemin de başlangıcını oluşturdu. CHP iktidar dönemi noktalanırken, DP dönemi başladı. Seçimlere yargı denetimi getirilirken gizli oy, açık tasnif ilkesini benimseyen yeni yasa yürürlüğe girdi. Seçmenler aynı anda birden çok partinin adayına oy verebiliyor, karma bir liste oluşturabiliyordu. Seçim sonucunda DP:.416, CHP. 69, bağımsızlar 1, Millet Partisi ’de 1 milletvekilliği kazandı.

1954 seçimlerine DP, CHP, Cumhuriyetçi Millet Partisi ve Türkiye Köylü Partisi katıldı ve seçimin galibi DP ve 505 milletvekilliği kazanırken CHP, 31 milletvekili, CMP 5, bağımsızlar 1 milletvekiline sahip oldular.

1957’de ilk erken genel seçim ile tanıştı; erken genel seçimde DP: 424, CHP:178, Hürriyet Partisi ile Cumhuriyetçi Millet Partisi de 4’er milletvekili kazandı. Bu seçiminden üç yıl geçmişti ki, demokrasiyi kesintiye uğratan 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi yaşandı. 10’ar yıl arayla iki kez daha, 12 Mart 1971 ve 12 Eylül 1980’de askeri müdahalelerle, demokrasimiz kesintiye uğradı. 9 Temmuz 1961’de yeni Anayasa yürürlüğe girdi ve 15 Ekim 1961’de yapılan seçimde CHP,173, AP, 158, CKMP 54 ve YTP de 65 milletvekilliği AP: 71, CHP: 36, YTP: 27 ve CKMP: 16 Senatörlük kazandı. 1965 seçimlerine 6 siyasal parti katıldı. AP: 240, CHP: 134, MP: 31, YTP:19, TİP: 15, ve CKMP de 11 milletvekilliği kazandı. 1969 seçimlerinde AP: 256, CHP: 143, Cumhuriyetçi Güven Partisi 15, MP 6, MHP 1, Türkiye Birlik Partisi 8, TİP 2, YTP 6, bağımsızlar da 13 milletvekilliği kazandılar. 1973 seçimlerinde de barajsız d’Hondt sistemi uygulandı. Bu seçimlerden bu kez CHP birinci parti olarak çıktı. Oyların yüzde 33.3’ünü alarak 185 milletvekili kazandı. AP 149,Demokratik Parti 45,Milli Selamet Partisi 48, CGP 13, MHP 3, TBP 1, bağımsızlar 6 milletvekilliği kazandı.

1977 seçimlerinde CHP: 213, AP: 189, MSP 24, MHP 16, CGP 3, DP 1 ve bağımsızlar da 4 milletvekilliği kazandı. 1983 Seçimlerinde ANAP; 212, HP 117, MDP’de 71 milletvekili çıkardı. 1987seçimlerinde ANAP: 292, SDHP: 99, DYP: 59 milletvekili kazandı. Türkiye 1991’de bir kez daha erken seçime gitti.. DYP: 178, ANAP: 115, SHP 88, RP: 62 DSP: 7 milletvekilliği kazandı. 1995 Seçimlerinde RP: 158, ANAP 132, DYP 135, DSP 76, CHP de 49 milletvekilliğine sahip oldu. 1999 yılında yapılan seçimlerde DSP: 136 MHP: 129, Fazilet Partisi; 111, ANAP: 86, DYP de 85 milletvekilliği kazandı. 2002 seçimlerinde AKP:363, milletvekili çıkardı. CHP ise 19.3 oy oranıyla Meclis’e giren ikinci parti oldu. Türkiye yıllardan sonra iki partinin yer aldığı bir Meclis ile karşılaştı. 22 Temmuz 2007 tarihinde yapılan erken genel seçimlerden de AKP: 341, CHP: 112 MHP; 70 milletvekiline sahip oldu. Ayrıca bu seçimlerde bağımsız milletvekili olan kişilerin sayısındaki artış dikkat çekti. 26 kişi Meclis’e bağımsız milletvekili seçilerek girdi.

Yarın Cumhuriyet Döneminin 16 seçimi için sandığa gideceğiz. Demokrasi sınavından bu kez de yüz akıyla çıkacağımız umudundayız!

BİR DAMLA:

“Aynı yoldan gelmişiz biz
Aynı sudan içmişiz biz
Yazımız bir kışımız bir
Aynı dağın yeliyiz biz.”

> Yeni Meram >Yazarlar > DEMOKRASİ İÇİN SANDIK BAŞINA!
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Yeni Meram'a aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz.
Ancak alıntılanan köşe yazısı/haberin bir bölümü, alıntılanan habere aktif link verilerek kullanılabilir. Ayrıntılar için lütfen tıklayın.

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan YENİ MERAM veya yenimeram.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.