YAZARLAR

■ Sansür, bir topumun kendine güvenmediğinin kanıtıdır.

***

Gazetecilerin bir yılda iki bayramı olan tek ülke Türkiye’dir. İki bayramlı olmak, içleri boşaltılmamak koşuluyla övünç kaynağıdır.

Birinci Bayram; Çalışanlarla çalıştıranlar arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi hakkında 5953 sayılı 13. Haziran 1952 tarihli yasada, 212 sayılı yasayla yapılan değişikliklerin

10 Ocak 1961 tarihinde yürürlüğe girmesinin yıl dönümleri Çalışan Gazeteciler Bayramı olarak kutlanmaktadır. 212 sayılı yasa basın emekçileri yeni çağdaş kazanımlar elde etti. İkinci Bayram sansürün kaldırılmasıdır. Sansür biçimsel olarak kaldırılmasına karşın, örtülü sansürler devam ediyor mu?

Siyasal iradenin, kimi sivil toplum örgütlerinin, ilan ve reklâm veren kurum, kuruluş ve kişilerin baskıları sansürün gizli yüzü olarak kendilerini gösteriyor.

Sorular soruları izlese de, basın özgürlüğü ve sansürün kaldırışına ilişkin klasik bilgiler üzerinde durmayı bayram havası sayıyoruz. Düşünür Mireabeau Basın özgürlüğünün alfabesi niteliğindeki özdeyişi yineleyelim;

■ Basın Özgürlüğü öyle özgürlüktür ki, onsuz diğer özgürlükler yaşayamaz.

Ünlü Devlet adamı ve bilge insan Thomas Jefferson da aynı yaklaşım içindedir.

■ Özgür basını olmayan yaşanmaz.

“Sınır Tanımayan Gazeteciler” örgütü Basın özgürlüğü derecelendirmesinde Türkiye ’nin 178 ülke arasında 138. sırada bulunduğunu deklare ederken Freedom’un araştırması da bu gerçeği yansıtıyor;

■ Dünya Basın Özgürlüğü listesine göre Türkiye 96 ülke arasında 106. sıradadır.

Dünya Ekonomik Forumu’nun ele aldığı 134 ülkenin basın özgürlüğü ortalaması 5.19 oldu. Türkiye 134 ülke arasında 106’ncı sırada dünya ortalamasından düşük, 4.31 puanla aldı. Türkiye’den daha özgür basını olan ülkeler: Arnavutluk, Burkina Faso,

Zambiya, Bulgaristan, Bosna-Hersek Yunanistan, Güney Rum. Ortalamalar;

Danimarka 6.90, İsveç 6.90, Hollanda 6.85, Almanya 6.78, Norveç 6.76, Finlandiya 6.74, İsviçre 6.73, İsrail 6.60, Yeni Zelanda 6.57, Kanada 6.56.
104 yıl önce ülkemizde gazeteler ilk kez, 25 Temmuz 1908’de sansürsüz yayınlandı. Gazetelerde dört satırlık resmi bildiriyle Meşrutiyetin ilan edildiği 1876 Anayasasına göre seçimlerin yapılacağı duyuruldu

II. Meşrutiyetin ilanıyla basında sansür uygulaması kaldırıldı. Reval Mülakatı ile Rumeli topraklarının taksim edilmesi kararı verilince, “hürriyeti ilan edildi, Abdülhamit Kanuni Esasi’ yi zorunlu yürürlüğe koydu. z

II. Meşrutiyetin ilanıyla gazeteciler coşku içinde Sirkeci Garı karşısında bir lokantada toplanmış,33 yıldan bu yana ilk kez bir araya geldi, örgütlenmeye dönük Osmanlı Matbuat Cemiyetinin temelini attılar. İstanbul’da o günlerde İkdam, Sabah, Tercüman ve Saadet olmak üzere dört gazete çıkıyordu.

Gazeteciler, sansür görevlilerini o gece içeriye sokmamak için sabaha kadar nöbet tutmuşlar, memurlar kapıdan geri çevrildi;

”Gazeteler hürdür ve sansür yasaktır. Sansür etmeye kalkmak ağır bir suçtur .”

Basında yeni dönem başlamış, Meşrutiyeti ve özgürlüğü öven yazılar bir birini izlemiş, İlk iki ayda, 200’ün üzerinde her eğilimde gazete ve dergi yayınlanmış, üç ay içinde sayı 607 ‘ye ulaşmıştı. Sürgündekiler yurda dönünce özgürlük ortamı oluşmuştu.

Sansürün kısa süreli de olsa hortladığı gözlendi. Vahdettin, 5 Şubat 1919’da yayınladığı Matbuat Kararnamesinde sansüre yer verirken Mütareke Döneminde İtilaf Devletleri Türk gazetelerine sansür uygulamışlardı. TBMM’nin açılmasıyla, Teşkilatı Esasiye yasasının 77 maddesinde “Matbuat Kanun dairesinde serbesttir ve neşredilmeden, teftiş ve muayene tabi değildir .” hükmüyle sansür sona erdirildi.

Cumhuriyet döneminde 1960 de 1982’de Silahlı Kuvvetlerin yönetime el koymasıyla olağanüstü günlerin koşulları içinde bir süre “sansür uygulamasına devam edildi. İki uygulamayı da yaşamış bir gazeteci olarak basın özgürlüğünün ne denli değer taşıdığını gözlemlediğimi de vurgulamak isterim.

ölü�� m���?�a, -Kamil Koç Seyahat Actera Grup’a, -Onurex Ülker’e, -Vestel Deksarnet hisseleri Turkcell Superonline’a satıldılar.

“Batan geminin malları” değildi.

Alan da karlıydı, satan da.

Bana halt etmek düştü!..

Ancak yurt dışına satılan veya ortak olunanlar var ya… Sizi bilemem ama benim gururuma dokundu.

> Yeni Meram >Yazarlar > BASIN VE ÖZGÜRLÜK
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Yeni Meram'a aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz.
Ancak alıntılanan köşe yazısı/haberin bir bölümü, alıntılanan habere aktif link verilerek kullanılabilir. Ayrıntılar için lütfen tıklayın.

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan YENİ MERAM veya yenimeram.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.